Bursa Kızıkları Halk İnançları
Bursa Kızıkları alan çalışması, Oğuz halk kültürü bilhassa halk inançları kültürü araştırmalarından Dünya Avşarları ve Dünya Salurları çalışmalarından sonra 24 Oğuz boyunun yeni bir boyu ile ilgili çalışmasının ilk bölümlerinden birisidir.
Tarih: 9.5.2018 11:01:49/ 143okunma / 0yorum

 

Yaşar Kalafat

 

DEĞİRMENLİKIZIK: 

Halk kültürü ve daha ziyade halk inançları kültürü hakkında bilgi vermeği amaçladığımız bu çalışmada ele alınan Kızık köylerinin kısaca tanıtmasını da yapmayı amaçladık. Kısık köylerinin halk kültürleri arasında ve bu arada inançları arasında bariz farklar yoktur. Biz derlememizi beher Kızık köyü için hayatın bütün safhaları ile ele alınmaları yöntemini izlemedik. Daha ziyade varsa farklılık ve ilave bilgi özelliği taşıyan huşular üzerinde durmaya çalıştık.

Tarihî Bursa Kızıklar, Uludağ´ın güzelliklerle coştuğu kuzey yamaçlarında, batıdan doğuya Değirmenlikızık, Fidyekızık, Cumalıkızık, Hamamlıkızık ve Derekızık olarak sıralanırlar. “Beşi bir yerde” olan bu Kızıklar´ın her biri, adını bir Oğuz boyu olan “Kızık” dan almıştır. Bursa´nın 1326´da Türkler tarafından fethiyle Kızıklar´ın bu bölgeye yerleşmesi aynı döneme rastlamaktadır. Hatta daha önce Horasan´dan gelen Türkmen dervişlerinin bu bölgede yerleştiklerine dair bazı işaretler vardır. 700 yıllık bir efsane olan Kızıklar, tarihî ve kültürel dokusuna ek olarak ormanı, sivil mimarisi, kaynak suları, kestanesi, ahududusu, böğürtleni, çileği, kirazı, cevizi ve diğerleriyle “özel” bir bölgenin adıdır.[3]

Yıldırım ilçesine bağlı bir mahalle olan Değirmenlikızık, yedi asırlık tarihî gelişimin ve sivil mimarinin en orijinal bir şekilde günümüze taşıma şansı bulmuş nadide yerlerden biridir. Geçmişte İnegöllü İshak Paşa´nın vakıfları arasında yer aldığı için bu mahalle İshakpaşa Kızığı adıyla da anılmıştır. Buranın en güzel mesire yeri Kocaçınar´dır. Yaklaşık 500 yıl önce bu bölgedeki Kaplıkaya Deresi üzerinde 13 değirmen hizmet veriyordu.

Değirmenlikızık köyünde Mustafa Dede adına her yıl Pilav Hayrı yapılır dede anılır. Uzun süre kestane hasenatı zamanında yapılmıştır Bu anma günleri hayır bereketi celp etmek şerleri def etmek, Kur´an okuyup dua etmek, birlikte kaynaşma günleridir. Geçmişte Kızıklar arasında bariz bir dayanışma yok iken, dernekleşme dayanışmayı sağlamıştır. Türkiye Kızıklarının dünyanın diğer bölgelerindeki Kızıklarla teması henüz sağlanmamıştır. Köyün dışından bölge halkından da bu etkinliklere çok katılım olur.[4]

Bursa´nın Kızık köylerinin aralarında 2-2.5 Km. vardır. Bunlar Derekızık, Değirmenlikızık, Fityekızık, Cumalıkızık, Bunlardan Derekızık köyünün Bursa´ya mesafesi 20 Km. civarındadır. Bölgedeki tarihi Kızık yerleşim yerlerinin sayısını 14´e çıkarabilen çalışmalar da yapılmıştır[5]. Geçmişte Dallıkızık ve bayındır Kızık köyleri de varken şimdilerde bu köyler yoktur. Değirmenli Kızık mahallesinin nüfusu 1.000-1.200 kişi iken, şimdilerde 100-110 hanede mevcuttur. Bursa Kızıklarında halk Sünni İslam ve anadilleri Türkçedir. Köy 1893 yılında Elazığ´dan göç almıştır. Kızıklarla kaynaşmıştır. Yerli halk bunlara Kakkoşlar demektedir.[6]

Bursa Kızıkları´nın Tokat yöresinden geldiklerine dair bir kanaat vardır. Bölgeye geliş dönemleri bölgenin Osmanlıların fethi ile tarihlendirilmektedir[7].

Buranın Kızıkları Sünni mezhepli olmayan aileden kız alıp vermezler. Kız alma konusunda daha esnek ve fakat kız verme konusunda daha katıdırlar. Burada evlendirilecek kızın kanaati eş seçiminde sorulur. Büyük kız kardeşler bekâr iken ailenin kısmeti çıkan küçük evlendirilebilir. İki erkek kardeşe iki kız kardeşin gelin olarak alındığına sık rastlanır. Kız kaçırma yöntemi ile evlilik pek görülmez gençlerin anlaşarak kaçırma yöntemi ile evlendikleri olur[8].

Kızıklarda kan davası gütme uygulaması pek yoktur. Ölen ağabeyinin eşi ile küçük kardeşin evlenmesi uygulamasına rastlanmaz. Berdel türü uygulamalar yoktur. Eşi ölen gelin tekrar baba evine gitmez, gönderilmez o, artık o ailenin bir ferdi olmuştur.[9]

Değirmenli Kızık ve Bursa´nın diğer Kızık köylerinde bölge yemek kültürünün dışında çok özel bir yemek türü yoktur. Kurtuluş savaşının kıtlık yıllarında, et temininin çok zor olduğu dönemlerde, çocukların et yeme isteklerini karşılamak için çorbalara kestane konulup kaynatmak suretiyle onlara et yiyorlarmış hisse verilmiştir[10].

Tarihin Bursa´ya Armağanı Kızıklar, isimli kitaptan alınmıştır. 

Buranın Kızıklarında Kirvelik uygulaması yoktur.[11] Buranın Kızıklarında Tavşan uğursuz hayvandır. Onu gören öldürmemeli zira ondan kendisine zarar gelebilir inancı vardır. Antep tarafı Kızıklarında Yılanla karşılaşmak uğurlu kabul edilirken, Bursa Kızıklarında bu inanç yoktur. Bu yörede ayıya ayı değil Kocaoğlan, cin türü varlıklar için de  “üç harfliler” denir. Ahırda bağlı atın kuyruğunu ve yelesini bağlayan varlıklar için de “kuyruk-yele ören” denir.[12]

Bu kara iye ilgili bölgede yapılan bir izaha göre Kur´an-k Kerim´de bir sure okunarak bu cin esir alınabilmekte, esir alan tarafından bütün gece hertürlü işte kullanılmaktadır. Bu ter buradan gelmektedir[13].

Bu köyde geçmişte gelin kınasına giden kimseler kendileri ile birlikte sandalyelerini de götürülerdi. Deli KınasıCuma akşamı genç kızlar dümbelek eşliğinde eğlenirler. Gelin hamamından sonraki kınaya da Yalancı Kına denir. Bu, kınadan evvel yapılan ufak bir kına eğlencesidir. Kadife gelinliğin ismi ise Elbasiye idi.[14] Elbasiye genellikle pembe olur, Gelinin yüzüne al tül örtülür[15].

Yazının devamı için : http://yasarkalafat.info/?p=2130








Kaynak:

Anahtar Kelimeler: Bursa Kızıkları Halk İnançları
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Sakin Şehir Halfeti Turizimde Hedef Büyüttü
Sakin Şehir Halfeti Turizimde Hedef Büyüttü
Cittaslow Uluslararası Koordinasyon Komitesince 2013 yılında "sakin şehir" ağına dâhil edilen Şanlıurfa´nın Halfeti ilçesi, özellikle hafta sonları günlük 10 binin üzerinde yerli ve yabancı turiste ev sahipliği yapıyor.
Küreselleşmiş Bir Renminbi: Latin Amerika´yı Yeniden Şekillendirecek Mi?
Küreselleşmiş Bir Renminbi: Latin Amerika´yı Yeniden Şekillendirecek Mi?
Bu, ticaret ve yatırım ortaklarını daha fazla çeşitlendirmesi için Latin Amerika´ya eşsiz bir fırsat doğurabilir. Ancak, politika yapıcılar, birçok kişinin küresel mali piyasalarda girdap oluşturmasından ürktüğü ir para birimin doğuracağı olumsuzlukları kabul etmeliler.
İnsuyu Mağarası´nda Bekleyiş Sona Erdi
İnsuyu Mağarası´nda Bekleyiş Sona Erdi
Türkiye´de turizme açılan ilk mağara olarak tarihteki yerini koruyan İnsuyu Mağarası´nın tabiat parkı ilan edilmesine onay çıktı. Müjdeli haberi Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel Eroğlu verdi.
Beyaz Kapadokya Büyülüyor
Beyaz Kapadokya Büyülüyor
Türkiye´nin önemli turizm merkezlerinden Kapadokya´da, kar yağışının ardından beyaza bürünen peribacaları, turistleri hayran bırakıyor.
3 Medeniyeti Yaşatacak Kule
3 Medeniyeti Yaşatacak Kule
Edirne´ye adını veren Roma İmparatoru Hadrianus döneminden günümüze kalan nadide eserlerden, 3 medeniyete ev sahipliği yapmış “Makedonya Saat Kulesi” restorasyon için Kültür ve Turizm Bakanlığının 2018 yatırım programına girmeye hazırlanıyor.
Antik Kent Misis Festivalle Tanıtılacak
Antik Kent Misis Festivalle Tanıtılacak
Lokman Hekim´in yaşadığı topraklarda 5 yıldır süren arkeolojik kazılarla gün yüzüne çıkan “Antik Misis Kenti”, 7 bin yıl sonra kültür sanat festivaline ev sahipliği yapacak.
Van Turizmi Eski Van Şehri İle Canlanacak
Van Turizmi Eski Van Şehri İle Canlanacak
Van Kalesi´nin güney yakasında, "Eski Van Şehri" olarak adlandırılan bölgede başlatılacak proje çalışması ile 19´uncu yüzyıla ait yapılar restore edilerek, turistlerin konaklayabileceği ve yöresel ürünleri satın alabileceği mekânlar haline dönüştürülecek.
Göbekli Tepe Unesco´da Kalıcı Olmak İstiyor
Göbekli Tepe Unesco´da Kalıcı Olmak İstiyor
Birleşmiş Milletler (BM) Bilim, Eğitim ve Kültür Teşkilatının (UNESCO), Dünya Mirası Geçici Listesi´ndeki varlıkları arasında bulunan, dünyanın bilinen en eski tapınak merkezi Göbeklitepe´nin gelecek yıl kalıcı listeye alınması bekleniyor.
Tortum Şelalesi´ne Ziyaretçi Akını
Tortum Şelalesi´ne Ziyaretçi Akını
UNESCO´nun Dünya Mirası´na aday gösterilen Türkiye´nin en büyük şelalesi Tortum Şelalesi, seyir terası, yüzülebilen küçük göletleri ve muhteşem manzarasıyla turistlerin her mevsim ilgi odağında yer alıyor.
Hıdırlık Tabyası Müze Oldu
Hıdırlık Tabyası Müze Oldu
Balkan Savaşları´ndaki Edirne savunmasında karargâh olarak kullanılan Hıdırlık Tabyası, “Edirne Balkan Tarihi Müzesi” olarak düzenlenecek
Batık Kentte Kazılar Başlıyor
Batık Kentte Kazılar Başlıyor
İzmir´in Urla ilçesi açıklarındaki Karantina Adası kıyılarında tespit edilen batık Roma kentini ortaya çıkarmak üzere çalışma başlatıldı.
2 800 Yıllık Tarihi Surlar ayağa kaldırılıyor
2 800 Yıllık Tarihi Surlar ayağa kaldırılıyor
Elazığ´da 2 bin 800 yıl önce Urartular tarafından inşa edilen Harput Kalesi´nin tahrip olan surları, başlatılan restorasyon çalışmalarıyla ayağa kaldırılıyor.
Hayal Dünyasına Açılan Vadi
Hayal Dünyasına Açılan Vadi
Kapadokya bölgesinde, çeşitli figürleri andıran kaya oluşumlarının bulunduğu Devrent Vadisi, turistlerin ilgisini çekiyor
Hayal Dünyasına Açılan Vadi
Hayal Dünyasına Açılan Vadi
Kapadokya bölgesinde, çeşitli figürleri andıran kaya oluşumlarının bulunduğu Devrent Vadisi, turistlerin ilgisini çekiyor
Dünya Mirası Listesine Girdi
Dünya Mirası Listesine Girdi
2009 yılında UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi´ne alınmış olan ve Dünya Miras Listesi´ne girmeyi bekleyen Afrodisias´ın UNESCO 41. Dünya Miras Komitesi Toplantısı´nda UNESCO Dünya Miras Listesi´ne kaydedilmesine karar verildi.
Altan Isıtmalı Sultan Hamamı Bulundu
Altan Isıtmalı Sultan Hamamı Bulundu
Anadolu Selçuklu başkenti Konya´da birçok medeniyete beşiklik eden ve efsanelere konu olan 5 bin yıllık sur ile sarnıçların bulunduğu Takkeli Dağ´daki kalede, Selçuklu sultanlarının kullandığı hamam, gün yüzüne çıkarıldı.
Termesos´ta 2300 yıllık yol bulundu
Termesos´ta 2300 yıllık yol bulundu
Tarihte Büyük İskender´in alamadığı şehirlerden biri olan Antalya´daki Termessos Antik Kenti´nde 2300 yıllık yeni yol bulundu.
Madran Dağı´nda Kaya Resimleri Bulundu
Madran Dağı´nda Kaya Resimleri Bulundu
Bölgede inceleme yapan Kuşadası Eko Sistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği (EKODOSD) uzmanları tarafından 8 bin Latmos´un ardından Aydın´a bağlı Çine ve Bozdoğan ilçeleri arasında kalan, doğal ve kültürel zenginliklerle dolu Madran Dağları´nda ilk kez prehistorik kaya resimleriyle karşılaşıldı.
llgaz Dağı´nda 60 milyon yıllık deniz fosili bulundu
llgaz Dağı´nda 60 milyon yıllık deniz fosili bulundu
Kastamonu´da denize 90 kilometre uzaklıktaki Ilgaz Dağı´nın 2500 rakıma sahip Hacet Tepesinde 60 milyon yıllık deniz fosili bulundu.
Sinan´ın Şaheseri Ramazana Hazır
Sinan´ın Şaheseri Ramazana Hazır
Mimar Sinan´ın ustalık eseri, dünya mimarlık tarihinin başyapıtlarından Selimiye Camisi, ramazan için hazırlandı.
Zeynel Bey Taşınıyor
Zeynel Bey Taşınıyor
Ilısu Barajı altında kalacak Hasankeyf´te, tarihi eserlerin taşınmasına başlanılıyor.
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
DOLAR
4.6560
EURO
5.4274
İstanbul için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:34 08:20 13:17 15:37 17:55 19:29
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Röportaj Tüm Roportajlar
Çatal-Bıçaklar için pratik bilgiler: Bulaşık makinesi çatal, bıçaklarınızı karartıyorsa, bunu önlemenin kolayı var. Bulaşık makinesinin deterjan gözüne ayda bir kere olmak üzere çamaşır suyu koyun. Böylece çatal ve bıçaklarınızın kararmasını engellediğiniz gibi onları parlatmış da olursunuz.

Püf noktası
İncilerin sirkede eridiklerini,

İlginç bilgiler