Yurt dışındaki Türklerle büyüme hedefi

Yurt dışındaki Türklerle büyüme hedefi

Türkiye, yurtdışındaki yaklaşık 4,5 milyon Türk vatandaşıyla bağları geliştirmeyi, Türk yatırımcılarla diasporayı buluşturmayı tasarlıyor. Yeni strateji taslağı ilginç öneriler içeriyor. Türkiye`ye tersine beyin göçü çok büy

Voa ve Dw

Almanya`daki Türk bilim insanlarının Türkiye`ye dönüşü artıyor. Ancak uzmanlar, Almanya`dan dönüş için teşviklerin artırılması gerektiği görüşünde.

Türkiye`de kamunun teşvik programları ile 'tersine beyin göçü' konusunda sonuçlar alınmaya başladı. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), özellikle ABD`deki Türk bilim insanlarının geri dönüşü için 4 yıldır ABD’de “Hedef Türkiye Çalıştayları” düzenliyor. Kurumun yaptığı açıklamalara göre çalıştaylar ve TÜBİTAK’ın burs programları kapsamında 248 araştırmacı Türkiye`ye döndü. 717 bilim insanı da ortak çalışmalar için geçici sürelerde Türkiye’de görev yaptı.

Bu çalışmalar daha çok ABD`deki Türk kökenli bilim insanları için yoğunlaşsa da Avrupa ve özellikle Almanya`daki bilim insanlarının dönüşü için de çalışmalar söz konusu. Almanya`nın Nobeli olarak kabul edilen Leibniz Bilim Ödülü sahibi Bochum Ruhr Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Onur Güntürkün, TÜBİTAK`ın ve bazı Türk üniversitelerinin bu konuda çok aktif olduğunu belirtiyor. Güntürkün, Türkiye`ye dönmesi konusunda kendisine de teklif geldiğini ifade ediyor.

Dönüşler başladı

Almanya`da önemli sayıda Türkiye kökenli bilim insanı bulunuyor. Federal Göçmen ve Mülteci Dairesi`nin verilerine göre ülkede bulunan 800 bini aşkın bilim insanı içerisinde Türklerin sayısı 28 bin civarında.

Almanya`dan Türkiye`ye geri dönüş konusunda araştırmalar yapan uzmanlar, dönüşlerin söz konusu olduğunu fakat bu konuda henüz tam bir envanterin bulunmadığını belirtiyor. Akdeniz Üniversitesi Avrupa Birliği Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Doç. Dr. Erol Esen, Almanya`dan Türkiye`ye bilim insanlarının dönmesi konusunda bir hareket olduğunu, sadece kendi üniversitelerinde yüksek öğrenimini Almanya`da tamamlamış 70 araştırmacının görev yaptığını ifade ediyor.

Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nail Alkan ise Liljeberg araştırma şirketinin araştırmasına göre Almanya`da bulunan Türk akademisyenlerin yüzde 38`inin Türkiye`ye dönmeyi düşündüğüne işaret ediyor. Dönmeyi düşünenlerin yüzde 42`si Almanya`ya karşı eksik olan memleket duygusundan dolayı geri dönmeyi düşünüyor. Yüzde 21 ise mesleki açıdan Türkiye`de daha iyi iş imkanları bulabileceklerini ifade ediyor.

`Potansiyel kullanılamıyor`

Almanya`dan Türkiye`ye bir beyin göçü hareketinin başladığını ifade eden uzmanlar, Almanya`daki Türk araştırmacıların potansiyelinden yararlanılamadığını da vurguluyor. Doç. Dr. Erol Esen, 'Almanya`dan önceki dönemlere göre geri dönen Türk araştırmacıların sayısı arttı. Ancak daha çok Türk araştırmacının geri dönmesi için etkili teşvikler yapılmıyor. Gelenler 1-2 yıllığına geliyor. Potansiyelleri değerlendirilemiyor' ifadelerini kullanıyor.

Bunun yanında kendisine de Türkiye`ye dönmesi teklif edilen Prof. Dr. Onur Güntürkün, Türkiye`deki bilim ortamı ile ilgili bazı çekincelerini ifade ediyor: 'Türkiye`ye geri dönüşleri, uluslararası akademik alandaki işsizlik ve Türkiye`de çok sayıda üniversitenin kurulması tetikledi. Ancak Türkiye üniversitelerinin çoğu akademik personeli öğretmen olarak görüyor. İyi elemanı getirip yeterince araştırma imkanı sunmuyorlar.'

Başarılı DNA Araştırmacısı Dr. Tüzmen KKTC`de

Uzun yıllar Amerika’da DNA araştırmaları yapan Dr. Şükrü Tüzmen, “Akdeniz Anemisi” genetik hastalığı uzmanı. Bir süre önce Washington’daki çalışmalarına Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde devam etmek üzere doğduğu Kıbrıs’a dönen Şükrü Tüzmen, “Tersine Beyin Göçü”nün son örneklerinden.

Soru: Araştırmalarınıza Amerika’dan sonra KKTC’de devam etmeye nasıl karar verdiniz?

Şükrü Tüzmen: Uluslararası platformlarda edindiğim tecrübelerin Türk bilim dünyasına ve eğitimine faydalı olmasını istediğim icin Ada’ya döndüm.

Soru: Tersine Beyin Göçü sonucu KKTC sizin çalışmalarınızdan yararlanma fırsatı buluyor. Özellikle hangi genetik hastalıklarla ilgili araştırmalara ağırlık vermeyi düşünüyorsunuz?

ŞT: Beta-Talasemi (Akdeniz Anemisi), orak hücre anemisi, Kanser (meme kanseri, prostat kanseri, yumurtalık kanseri, rahim kanseri vs), kolesterol ile ilgili hastalıklar, ayrıca obezite, diyabet gibi hastalıklar üzerinde yoğunlaşıyorum.

Soru: Akdeniz Anemisi olarak bilinen Talasemi nasıl bir hastalık? Tedavisi var mı? Ne kadar yaygın Türkiye’de ve Kıbrıs’ta?

ŞT: Akdeniz Anemisi yani Beta-Talasemi, dünyanın birçok ülkesinde görülen kalıtsal bir kan hastalığıdır.. Anne ve babanın bu genetik hastalığı taşıyıcı olması, %25 riskle hasta çocuk doğumu gercekleşmesi durumunda ortaya çıkan bir olgudur. Doğacak çocuğa anne-babasından ”Beta Talasemi” geninin kalıtımsal olarak geçmesi bu hastalığa neden olur. Anemi (kansızlık) oluşmasına neden olan etmen, kanda alyuvarların yapısında yer alan “hemoglobin” molekülünün yapısındaki bozukluktur. Günümüzde prenatal diaknoz ile %100 önlenebilir. Bu hastalıktan dolayı, tedavi yöntemi kapsamında, düzenli olarak kan transfüzyonu (kan nakli) yapılır. Talasemi hastalarının her ay düzenli olarak 1 ile 3 ünite kan almasi zorunludur. Transfüzyonun neden oldugu vücuttaki demir birikiminin yaratabileceği komplikasyonların önlenmesi de tedavi şeklini oluşturur. Dışarıdan alınan kandan vücuda giren fazladan demir miktarının vücuttan atılması için değisik tedavi yöntemleri uygulanır. Talasemi pahalı ve kurallı olmayı gerektiren bir genetik hastalıktır. Her bir talasemi hastasının tedavisi için yılda ortalama 40 bin Avro harcanmaktadır.

Dünya nüfusunun yaklaşık %4.5’i, Türkiye nüfusunun yaklaşık % 2,1’i (Bu oran Antalya, Antakya, Mersin gibi bölgelerde % 12’lere kadar çıkabilmektedir), ve Kıbrıs nüfusunun yaklaşık %20’si Beta-Talasemi taşıyıcısıdır.

Soru: Hastalar tamamen iyileşebiliyor mu?

ŞT: Özellikle erken yaşta (henüz kan nakilleri yapılmadan) kemik iliği nakli ile bu hastalar %70-80 tam olarak sağlıklarına kavuşabilmektedir. Talasemi, Major hastalığının ağır izleyen biçimidir ve günümüzde tamamen iyileşmesi sözkonusu değildir.

Soru: Obezite son yılların en ciddi sağlık sorunlarından biri. Obeziteyle ilgili olarak çok merak edilen bir konu, aşırı şişmanlığın genetik olup olmadığı. Bu konuya açıklık getirir misiniz?

ŞT: Obezite birden fazla genetik faktöre bağlıdır, bunun yanında, çevre faktörlerinin de örneğin sağlıksız beslenme, hareketsizlik benzeri nedenlerin de obezitenin seyrinde önemli rol oynadığı bilinmektedir.

Soru: Obezite Amerika’da da çok önemli bir sağlık sorunu. Rakamlara bakarsak, ABD’de, Türkiye’de ve Kıbrıs’ta obez sayısı ne kadar yüksek?

ŞT: Obezite rakamları, kullanılan istatistiksel metodlara göre farklılık gösterebiliyor. Ancak Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) tanımlarına göre yapılan değisik epidemiyolojik calışmalardan elde edilen ortalama obezite oranları; A.B.D. için % 30.1, Türkiye icin % 29, ve Kıbrıs icin de % 30 civarındadır.

Soru: Obeziteyle mücadele için önerileriniz neler?

ŞT: Öneri olarak birkac noktayı sıralayabilirim:

- Halkı eğitmek ve bu konudaki araştırma sonuclarını halk ve sağlıkla ilgilenen uzmanlar ile paylaşmak

- Laboratuvarda yapılan araştırma sonuçlarını klinik açıdan incelemek ve popülasyon calışmalarında bu bağlamdaki araştırmaları insana özgü geliştirmek ve gerçekleştirmek

- Obeziteye yatkınlığı olan belli popülasyonlarda, çocuklarda, kadın ve yaşlı toplum üyelerinde obezite calışmalarına önem vermek

- Obezite ile ortak ilişkisi olan genetik hastalıklar arasında, örneğin tip 2 Diyabet, kalp hastalığı ve bazı kanser türleri arasındaki ilişkiyi bulmaya calışmak

- Farmakolojik (ilaç tedavisi) ve/veya bilinçli ameliyat yöntemleri ile tıbbi yaklaşımla obeziteyi tedavi etmek

- Çevresel ve kişiye özgü yaklaşımlarla beslenme alışkanlıklarını ve yaşam tarzını obeziteye engel olacak sekilde değiştirmek.

Şükrü Tüzmen Kimdir

Ulusal ve Uluslararası bilim alanında kendisini kanıtlamış bir Türk bilimadamı olan Dr. Şükrü Tüzmen, Boğaziçi Üniversitesi’nde lisans, yüksek lisans ve doktora eğitiminde Akdeniz Anemisi (Talasemi) genetik hastalığını inceledi. 1995 yılında üstün başarı ile mezun olduktan sonra, Ocak 1996’da Boğaziçi Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü’nde bir ilki gerçekleştirerek Amerika ve dünyanın en saygın bilimsel kurumlarından biri Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü’nün (NIH) Fogarty Bilimsel Bursu’nu kazanan ilk Kıbrıslı Türk oldu.

Washington yakınlarındaki Maryland eyaletinin Bethesda ilçesinde, Akdeniz Anemisi’nin yanısıra Amerikan Askeri Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nde (USUHS) kolesterol biyosentezi üzerine calıştı, Arizona eyaletinin Scottsdale kentinde Uygulamalı Genetik Araştırma Enstitüsü’nde (Translational Genomics Research Institute, TGen) Moleküler Genetik Bölüm Başkanı olarak, az görülen genetik hastalıklar ve kanser genetiği çalışmalarıyla konuk araştırmacı profesör olarak sayısız bilimsel çalışma sundu. Profesör Dr. Şükrü Tüzmen, uluslararası Moleküler Biyoloji ve Genetik alanındaki uzmanlığını K.K.T.C.’de Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAU) Fen Edebiyat Fakültesi’nin Moleküler Biyoloji ve Genetik Programı’nda devam ettiriyor.

Tüzmen, Akdeniz Anemisi, Akdeniz Ateşi, obezite ve diyabet gibi genetik bazlı hastalıkları ve K.K.T.C. ile Türkiye’de son zamanlarda insan sağlığını ciddi bir anlamda etkileyen kanser genetiği üzerine, özellikle Türk popülasyonunu baz alarak gerçekleştirmek amacıyla çalışmalar gerçekleştirecek. Dr. Şükrü Tüzmen’in uzmanlık alanı olan doğum öncesi tanı (prenatal diagnoz), preimplantasyon genetik tanısı (PGD), moleküler bazda (DNA bazında) genetik hastalıkların incelenmesi ve tayini, gen susturulması (RNAi) ve son olarak Sağlık Genetiği alanlarında araştırmalar yapacak.



Yapay zeka finans sektöründe izlerini artırıyor

Yapay zeka teknolojisi finans sektörünün geleceğini belirlerken yasal düzenlemelerden hayata geçen uygulamalara kadar çok sayıda yenilik hem sektöre hem de son kullanıcıya fayda sağlıyor.

Teknoloji

Yapay zeka tabanlı sohbet robotları e-ticarette memnuniyeti artırıyor

E-ticaret platformlarında etkin şekilde kullanılan ve geçen yıl 5,39 milyar dolar pazar büyüklüğüne ulaşan yapay zeka tabanlı chatbotlar, 7 gün 24 saat e-ticaret kullanıcılarının sorularını yanıtladı.

Teknoloji

Milli uydu İMECE uzaydaki birinci yılını tamamladı

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin ilk yüksek çözünürlüklü yerli ve milli gözlem uydusu İMECE'nin uzaydaki birinci yılını tamamladığını duyurdu.

Teknoloji

Türk savunma sanayisi 10 yıla 13 havacılık motoru sığdırdı

Türkiye'nin havacılık motorlarında lider şirketi TUSAŞ Motor Sanayii AŞ (TEI), yaklaşık 10 yıllık dönemde 12 milli, 1 yerli olmak üzere 13 motora imza attı.

Teknoloji

AVRASYA BİR VAKFI BİLİM TEKNOLOJİ DERNEĞİ KONFERANSI (27 NİSAN 2024)

Üst düzey isim İstanbul'da dünyaya duyurdu! Hamas'tan İsrail'e tarihi çağrı

İlham Aliyev: Fransa, Hindistan ve Yunanistan, Ermenistan'ı silahlandırıyor

Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail ile ticaret tartışmalarına noktayı koydu: O iş bitti

ABD Başkanı Biden, İsrail ve Ukrayna'yı kapsayan 95 milyar dolarlık yardım paketini imzaladı

İsrail'in "konforlu mağduriyeti"

Meteoroloji'den 44 ile toz taşınımı uyarısı! Göz gözü görmeyecek

Yapay zeka finans sektöründe izlerini artırıyor

ABD'nin Suriye'deki üssüne kamikaze İHA ve roket saldırısı düzenlendi

Zelenski: ABD yardımı, Ukrayna'nın ikinci Afganistan olmayacağının sinyalini verecek

Türkiye fırtınaya teslim! Çatılar uçtu, minareler devrildi

Netanyahu: Hamas'a yakında acı verici darbeler indireceğiz

Yapay zeka tabanlı sohbet robotları e-ticarette memnuniyeti artırıyor

AB zirvesinde Türkiye'ye ilişkin sonuç bildirisinde Kıbrıs vurgusu

Rus basınında Gazze savaşı: "Biden yönetimi Tahran'a karşı kendi ekonomik tedbirlerini hazırlıyor"

Genellikle erkeklerde görülen akciğer kanseri kadınlarda artışa geçti! İşte en önemli sebebi

Bakan Bolat'tan fahiş fiyat açıklaması: Rekabet kanununda değişiklik yapılacak

Dubai'de yaşanan sel sonrası bulut tohumlama yöntemi tartışılıyor

Rusya'nın haftalardır düzenlediği en ölümcül saldırı | Can kaybı 18'e çıktı

İsrail, Lübnan'ın güney bölgelerini fosfor bombasıyla vurdu

AB liderleri İsrail'e saldırısı nedeniyle İran'a yaptırım kararı aldı

Yunan bakandan çarpıcı itiraf! Yerli savunma hamlelerine büyük övgü: Türkiye bizden çok ileride!

İsrail'in İran'ın nükleer tesislerini vurmasından endişe ediliyor

MHP lideri Bahçeli: Yeni bir dünya savaşı cinayettir

Vücutta kolay morarma o hastalığın habercisi olabilir!

Milli uydu İMECE uzaydaki birinci yılını tamamladı

Sıcaklıklar 30 derecenin üzerine çıkacak (Bu hafta hava nasıl olacak?)

TBMM açılıyor: Gündemde kripto para düzenlemesi var

Yerel seçim dünya medyasında: İstanbul 'büyük ödül', muhalefeti bekleyen tehlike

Avrupa bu itiraf ile çalkalanıyor... Polonya Başbakanı Tusk'tan savaş uyarısı: Hazır değiliz!

Yükleniyor