Markus Hafliger
Bakan Burkhalter, Türkiye ile stratejik bir ortaklık planlıyor. Ancak, bu konuda Cenevre’de planlanan Ermeni anıtı onu sıkıntıya sokuyor. Bern, sorunu yumuşatmaya çabalıyor.
İsviçre, Ahmet Davutoğlu’na görkemli bir karşılama yapmak için hiç bir şeyi eksik etmedi. Dışişleri Bakanı Didier Burkhalter onu kırmızı halıda bekledi.
Cumhurbaşkanı Ueli Maurer de Dışişleri Bakanı ile görüşmek için zaman ayırdı. Dışişleri Bakanlığı buluşmanın ardından basın açıklamasında şu cümleye yer verdi: 'Türkiye ve İsviçre stratejik bir ortaklık planlıyor.'
İsviçre medyası için 10 Ekim’de gerçekleşen buluşma kısa haber niteliğindeydi. Şimdi görüldüğü üzere yanlış yapıldı. Çünkü stratejik ortaklık konseptinin ardında İsviçre-Türkiye ilişkilerinin gelişmesi ve İsviçre’nin önemli bir iç sorunu bulunuyor.
G-20 Zirvesi
Türkiye, ekonomik anlamda İsviçre’nin önemli bir partneri konumunda. Her yıl üç milyar Frank tutarında ticaret gerçekleşiyor. Ancak İsviçre’nin Ankara’ya olan siyasi ilgisi henüz yeni. Özellikle de G-20 zirvesi nedeniyle bu ilgi artıyor.
İsviçre G-20’ye üye değil ancak Türkiye G-20 içerisinde yer alıyor. G-20 resmi olmayan bir şekilde dünyayı yönetmeye çabalayan ayrıcalıklı bir örgüt.
Türkiye, 2015 yılında G-20’nin başkanlığında olacak. İsviçre hükümeti, G-20 Ekonomi Bakanları Toplantısına Ankara tarafından davet edilmek için çabalıyor.
İsviçre 2014 yılında Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’na (AGİT) başkanlık edecek. İsviçre bu başkanlık yılında Güney Kafkasya ile yumuşama konusuna yoğunlaşmak istiyor. Bu bölgesel güç Türkiye’nin desteği olmadan sağlanamaz.
Ankara’ya siyasi yakınlaşma konusunda Bern’in önünde bir iç sorun bulunuyor: Cenevre Şehri. Orada uzun süredir bir anıt mezar inşa edilmesi planlanıyor.
Türkiye buna karşı kendisini savunuyor.
İki Protesto Mektubu
Anıt konusunda bir uzlaşmazlık olduğu biliniyordu. Ancak 2014 yılında projenin gerçekleştirilecek olmasından ötürü bu şimdi giderek artıyor. Burkhalter’in Davutoğlu ile görüşmesinde bu anıttan da söz edildi. İsviçre Dışişleri Bakanlığı, basın açıklamasında bu konudan söz etmedi.
Ancak Davutoğlu görüşmede bundan da bahsetti. Bir röportajında, Burkhalter’in bunun zor bir konu olduğunu bildiğini ifade etti. Türk basınında daha açık konuştu. Burkhalter’e iki protesto mektubu gönderdiğini açıkladı ve hafif tehditvari bir biçimde İsviçre’nin bizim endişelerimiz ve bu konudaki kararlılığımızdan haberi olduğunu vurguladı.
EDA, bu anıtı İsviçre-Türkiye ilişkilerini zedeleyebilecek bir sorun olarak görüyor. Ermenilerin yanında başka grupların da İsviçre’de sembolik anıtlar inşa etmesinden korkuyor.
EDA temsilciler bu nedenle birçok kez Cenevre makamlarına müdahalede bulundu. Şu ana kadar sonuç alınamadı. Haziran ayında Cenevre BM Genel Müdürü, anıtın BM binasının hemen yanında kurulmasının planlanması nedeniyle endişeli olduğunu açıkladı. Cenevre belediye yönetimi bu açıklamanın ardından projenin yeniden inceleneceğini açıkladı.
Vazgeçmek Çözüm Değil
Ancak şehir kesin kararını verdiğini açıkladı. Belediye Başkanı Sami Kanaan’ın açıklamasına göre Cenevre alternatif yerleri inceledi ancak tatmin olmadı. ‘Anıtı Parc de l’Arian’a dikeceğiz, çünkü bu objektif olarak en iyi yer.’ BM’nin de projeye tolerans gösterdiğini açıkladı.
NZZ, BM Genel Müdürü’nin birçok Cenevreli siyasetçiye gönderdiği mektubu inceledi ve içerisinde anıta karşı çekincelere izin vermeyeceklerini ifade ettiğini gördü.
Hükümet kanadı da, Cenevre’deki planlardan memnun olunmadığının bilincinde olunduğunu açıkladı. Ancak anıt Türkiye’yi açıkça suçlamıyor ve hiçbir yerde soykırım kelimesi görülmüyor. Bu nedenle Kanaan tepkileri anlamsız buluyor. ‘Anıttan vazgeçmek bir seçenek değil.’ Şimdi her şey hızla gerçekleştirilecek ve öncelikle dernek resmi inşa izni dilekçesini gönderecek.
Davutoğlu, Türk basınında, Bakan Burkhalter’le Cenevre’deki sorun çerçevesinde uygun bir formül bulma konusunda anlaşma sağladıklarını açıkladı. Bu ne anlama geliyor? Burkhalter’in sözcüsü Jean-Marc Crevoisier, EDA’nin Cenevre şehriyle çözüm arayışında olduğunu açıkladı. Şu anda daha fazla ayrıntı veremeyeceğini ifade etti.
Güvenilir bilgi kaynaklarına göre EDA, anıtı 1.Dünya Savaşı’nın tüm kurbanlarını içerecek şekilde genişletmeyi amaçlıyor. Cenevre şehri ve Ermeni toplumunun bu konuda uzlaşı sağlayıp sağlayamayacakları belirsizliğini koruyor. (İsviçre`de yayınlanan Neue Zürcher Zeitung gazetesi, 28 Ekim 2013)