ABD –Türkiye Arasında Yoğun Diplomasi Trafiği

Amerikanın Sesi Radyosu

ABD Dışişleri Bakan Yardımcılarından Victoria Nuland ve Rick Barton ile Savunma Bakanlığı müsteşarlarından Jim Miller gibi isimlerin bugünlerde Türkiye`yi ziyaret etmesi uzmanlara göre iki ülke arasında Suriye konusundaki pürüzlerle Türkiye’nin Çin’den füze alma kararının yarattığı sıkıntıların çözümlenmesini sağlayabilir. Bu ziyaret trafiği çerçevesinde, Galatasaray Üniversitesi öğretim üyesi Doç.Dr. Füsun Türkmen ile SETA Dış İlişkiler Koordinatörü Ufuk Ulutaş, Türkiye-ABD ilişkilerindeki son tabloyu Amerika`nın Sesi`ne değerlendirdi.

Gözler füze ihalesinde

İki ülke arasındaki ilişkileri yıllardır izleyen isimlerden biri olan Füsun Türkmen, son günlerde ABD`nin tepki gösterdiği Çin ile uzun menzilli hava savunma sisteminde işbirliğine gidilmesi planlarıyla ilgili sıkıntıların aşılmasını beklediğini söyledi. Türkmen, 'Türkiye’nin, Çin`den füze sistemi almasıyla ilgili olarak iki taraf da bunun artı ve eksileriyle tartmak durumunda. Türkiye`nin Çin tercihinde doğru argümanları var. Öte yandan NATO`yu da göz önünde bulundurmak gerekir. En önemli stratejik ilişki içinde olduğu ABD`nin bu Çin şirketine yönelik yaptırımlarını da dikkate almak gerekir. Temaslardaki yoğunluk normal ve olumlu' dedi.

Çin`den vazgeçilmemesi durumunda Türkiye`nin teknik açıdan NATO ile yaşanacak uyum sorunlarını değerlendirmesi gerektiğini belirten Türkmen, NATO`nun 60 yıllık bir üyesi olarak Türkiye`nin sadece ABD`yi değil uluslararası alandaki bu üyelik konumunu da dikkate alması gerektiğini bildirdi.

Bunun yanı sıra Ortadoğu`nun hassas bir dönemden geçtiğini vurgulayan Füsun Türkmen, 'Türkiye ile ABD, model ortaklık partnerleri olarak ortak davranış arayışları içinde olmalılar. Görüş farklılıkları olabilir. Ama asgari ortak bir bölende buluşmak gerekir, hem ikili ilişkilerin bekası hem de Ortadoğu`daki gelişmeler açısından' diye konuştu.

İran ile yakınlaşmada Türkiye`nin rolü

ABD`li yetkililerin Türkiye`ye ziyaret trafiğini sadece ikili ilişkiler değil bölgedeki sıcak gündem açısından da hayati gördüğünü belirten SETA koordinatörü Ufuk Ulutaş ise, son dönemde İran ile ABD arasındaki yakınlaşmaya da dikkat çekti. Ulutaş, 'Nükleer materyallerin yurtdışına çıkarılması konusunda daha önce Tahran Antlaşması`nda kritik rol üstlenen Türkiye`nin bu konuda katkısı istenebilir' dedi.

İlişkilerde Suriye`nin sıcaklığını koruduğunu da kaydeden Ulutaş, 'Cenevre`deki toplantı arifesinde olduğumuz dönemde Türkiye`nin Suriye konusunda ABD ile farklılıklarının olduğu biliniyor. Baas rejimiyle ilgili nasıl bir yaklaşım izleneceği konusunda farklılıklar var' diye konuştu. ABD ile Türkiye`nin bu farklılıkları da konuşmak durumunda olduğunu söyleyen Ulutaş, Amerika Dışişleri Bakanı John Kerry`nin yakından ilgilendiği İsrail-Türkiye ilişkilerinin normalleştirilmesinin de bu ziyaret trafiğinde gündem başlıklarından biri olacağını kaydetti.

Amerika teknolojiyi paylaşır mı?

ABD ile Türkiye arasında sıkıntı yaratan füze ihalesi konusunu da değerlendiren Ulutaş, bu konuda ABD tarafından adım beklendiğini şu sözleriyle vurguladı:

'Amerika tarafı Çin`e ihale verilmesini istemediğini açıkladı. Bunun karşısında Türk tarafı da kendi pozisyonunu açıkladı ve bu tarz ihalenin verilme şartlarından birinin teknoloji paylaşımı olduğunu ifade etti. Ve diğer Amerikalı veya Batılı şirketlerin tekliflerine teknoloji paylaşımı koşuluyla açık olduğunu söyledi. Amerikan tarafı kendi ihale şartlarını revize edecektir. Çünkü Türkiye bu noktada ihaleyi vermek için teknoloji şartını ön planda tutuyor. Bu şart ile NATO üyesi ülkelerden gelebilecek Çin`den daha az da olsa bir teklife Türkiye`nin yatkın olacağını söylemek mümkün. Mevcut haliyle bu konu ABD ile Türkiye arasında sıklıkla konuşulacak konulardan biri olacak.'

ABD-Türkiye ilişkilerinde ortak zemindeki konuların yanısıra sıkıntılı konular da bulunduğunu kaydeden Ulutaş, 'Diyaloğumuz bazı konularda güçlü, bazılarında zayıf. Mesela Suriye konusunda diyaloğumuz olmasına rağmen ABD ile benzer öncelikleri paylaşmıyoruz. İsrail`in yerleşimler konusundaki tavrını ABD`nin destekleyen konumuna rağmen biz desteklemiyoruz. ABD ile çok farklı yönlere sahip bir ilişkimiz var diyebiliriz' dedi.