Amerika-İran İlişkileri Yumuşuyor mu?

Jeff Seldin

Amerika Dışişleri Bakanı John Kerry ve İran’ın yeni Dışişleri Bakanı Cevat Zarif Birleşmiş Milletler toplantıları sırasında İran’ın nükleer programıyla ilgili görüşmelere katıldı. Bu görüşme, Amerika ve İran ilişkilerinde bir yumuşamanın başlangıcı olur mu?

İran’da Hasan Ruhani’nin Cumhurbaşkanı seçilmesinden sonra Tahran’ın Amerika ve uluslararası toplumla ilişkilerinde yeni bir başlangıç olabileceği yolundaki umutlar devam ediyor.

Cumhurbaşkanı Ruhani Birleşmiş Milletler Genel Kurul toplantısı için New York’a gelmeden önce İran’ın gerçek yüzünü dünyaya göstereceğini söyleyerek bu umutları tekrar yeşertti.

Başkan Obama da ilk seçim kampanyasında bile İran’la ilişkilerde buzların erimesi olasılığına değinmişti.

Bakalım bu niyetler, Birleşmiş Milletler’de eyleme dönüşecek mi?

George Perkovich Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’nın Nükleer Politikalar Programı Direktörü ve uzun süredir İran’ı izliyor: “Amerikalılar İran’a güvenmiyor. İran hükümetinin Amerika’ya karşı duyduğu güvensizliğin bizimkinin bin katı olduğunu Amerikan yönetimine hatırlatmak isterim.”

Ancak uluslararası toplum İran’ın gerçek niyetinden kuşku duysa da birçok uzmana göre, ortam değişime çok uygun.

İran’da ekonomi yaptırımlardan büyük zarar gördü ve yükselen işsizlik ve enflasyon çok ciddi bir sorun.

Amerika’nın Suriye’ye olası müdahalesi konusunda çekinceleri olan Başkan Obama, İran’ın nükleer programına karşı da askeri müdahale istemeyebilir.

Michael O’Hanlon Brookings Enstitüsü uzmanı: “Bence uzlaşma olanağı varsa, iki taraf da bu fırsatı değerlendirme konusunda istekli olacaktır.”

Kerry’den Suriye’ye Övgü

DBu arada denetçilerin Suriye’nin kimyasal silahlarını imha etmeye başlamasından bir gün sonra ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Şam’ın BM’nin taleplerini yerine getirmeye başlamasını övdü

Uluslararası silah denetçilerinin Suriye’nin kimyasal silah stoklarını imha etmeye başlamasından bir gün sonra Amerika Dışişleri Bakanı John Kerry, Suriye hükümetinin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin taleplerini çok kısa süre içinde yerine getirmeye başlamasını övgüyle karşıladı.

Kerry, Güvenlik Konseyi’nin aldığı kararın üzerinden bir hafta geçtikten sonra silahların imha edilmeye başlanmasını çok önemli bir gelişme ve iyi bir başlangıç olarak niteledi.

Kerry, bugün Endonezya’da Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’ya biraraya geldi. Lavrov, da Rusya’nın Beşar Esat hükümetinin işbirliği içine girmesini sağlamak için elinden geleni yapacağını belirtti.

Kerry, Lavrov’la, Arap Birliği ile Birleşmiş Milletler’in Özel Temsilcisi Lakhdar Brahimi’yle biraraya gelme konusunda anlaşmaya vardıklarını da söyledi.

Amerikalı bakan bu görüşmede, Kasım ayında barış konferansı düzenlenmesi için baskı yapacaklarını kaydetti. Barış konferansını düzenlemek için aylardır uğraşan diplomatlar henüz bir sonuç alabilmiş değil.

Bu arada BM-Arap Birliği Özel Temsilcisi Lakhdar Brahimi, dün, Suriye’de hükümeti ve isyancıları ön koşul olmadan barış görüşmelerine başlamaya çağırdı. Görüşmelerin Kasım sonunda Cenevre’de başlamasını umduğunu belirten Brahimi durma noktasına gelen barış sürecinin kendisini hayal kırıklığına uğrattığını, hatta istifa etmek istediğini belirtti. Muhalefetteki Suriye Ulusal Koalisyonu, geçici hükümet kurulmasına yönelik adımlar atıldığı takdirde barış görüşmelerine katılmaya hazır olduğunu söylüyor. Diğer muhaliflerse Beşar Esat iktidarda kaldığı sürece barış görüşmeleri yapılmasına karşı çıkıyor.