Ankara, Tahran İle Riyad Arasında

İsmail Cemal

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İranlı mevkidaşı Hasan Ruhani’nin daveti üzerine resmî ziyaret için salı günü sabahı İran’ın başkenti Tahran’a ulaştı. Gözlemciler, bu ziyaretin, bölgedeki üç oyuncu -İran, Türkiye, Suudi Arabistan- arasında gelecek dönemki bölgesel ittifak haritasını açık bir şekilde çizmesini bekliyor.

Ziyaret daha önceden planlanmış olsa da, Türkiye’nin “Kararlılık Fırtınası” operasyonuna açık desteğini açıklamasıyla iki ülke arasındaki ihtilafların yükselişe geçmesinin gölgesinde oldukça önemli bir dönemde gerçekleşti.

Suudi Arabistan Veliaht Vekili Muhammed bin Naif’in Ankara’ya “sürpriz” ziyareti ve Tahran’a gidişinden birkaç saat önce Cumhurbaşkanı Erdoğan ile buluşması, ziyaretin önemini arttırdı ve Suudi Arabistan’ın Türkiye üzerinden Tahran’a mesaj göndermiş olabileceği konusunda söylentilerin çıkmasına neden oldu.

Gözlemciler, Ankara’nın önünde üç seçenek olduğu ve bunlardan ikisini ziyaretin belirleyebileceği konusunda hemfikir. Bu seçenekler, İran’ın bölgedeki nüfuzuna karşı Sünni-Suudi ittifaka dâhil olma, Ankara’nın bölgedeki çatışmaya doğrudan müdahil olmaktan kendini uzak tutması ve son olarak da Ankara’nın, bölge meseleleri veya şimdilik en azından Yemen meselesi konusunda bir çözüme ulaşmak için Tahran ile Riyad arasında arabuluculuk rolü oynaması şeklinde sıralanabilir.

Suudi Arabistan Türkiye ilişkileri -ki bu ilişkiler Ankara ile Tahran ilişkilerinden daha iyi olmadı- son haftalarda dikkati çekici bir ilerleme kaydetti. Bu durum, Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz’in, Türkiye’yi de içine alan bölgesel bir Sünni ittifak kurmaya hazırlandığı yönünde söylentilere yol açtı.

Öte yandan İran ile Türkiye ilişkileri, uzun yıllar boyunca “ihtilafları ayrı bir yerde tutma” temeli üzerine kuruldu. Söz konusu temel, örnek ekonomik ilişkilerin inşa edilmesini sağladı. Bu ekonomik ilişkiler de Türkiye Cumhurbaşkanını, İran’ı kızdırabilecek herhangi bir karar almadan önce ciddi bir şekilde düşünmeye sevk etmektedir. Nitekim iki ülke arasındaki ticaret hacmi yaklaşık 30 milyar dolara ulaşmış durumda.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Tahran ziyareti hakkında konuşan Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ise İran’ın 5+1 ülkeleri ile nükleer programı konusunda vardığı anlaşmanın, İran’a uygulanan yaptırımların azaltılmasına katkıda bulunacağı ve bu durumun, Türkiye ile İran arasında çok sayıda alanda iş birliği yapılmasının önünü açacağı değerlendirmesinde bulundu.

Yemen’deki son gelişmelerle ilgili olarak Çavuşoğlu, Yemen’deki krizin çözümü için ülkesinin önemli bir rol oynamaya hazır olduğunu söyledi. Türk Bakan, Yemen’deki kriz konusunda çekişen taraflar arasında arabulucu rol oynamaya ve söz konusu taraflar arasındaki bakış açılarının yakınlaşmasına katkıda bulunmaya hazır olduklarını kaydetti. (İngiltere, El Kuds El Arabi - 08 Nisan 2015)