Avrupa-Asya Zenginlik Bölgesi

Kaneko Hidetoshi

Geçen hafta, “Türkiye ve Güney Kore” başlığıyla bir yazı yazmıştım. Bundan sonraki gün her gazetenin uluslararası haberlerin yer aldığı bölümlerinde Türkiye ve Güney Kore ile ilgili haber başlıkları yer aldı.

Haberde, Avrasya’nın batısındaki Türkiye ile doğusundaki Güney Kore’nin rol aldığı, savunma füzesi ağını kurmaya çalışan ABD ile bunu engellemeye çalışan Çin’in acımasızca gerçekleşen çekişmesinin hikâyesi yer alıyor.

Diğer tarafta, uluslararası haberlerin yer aldığı bölümlerdeki haberler, Türkiye ve Güney Kore’nin, Çin’in aktif destek verdiği Asya Altyapı Yatırım Bankasına (AAYB) ABD’yi karşılarına alarak katıldıklarından bahsediyordu. Burada AAYB kuruluşunun arka planı görülüyor. ABD ile Çin-Rusya’nın etki alanı savaşı…

Önce Japonya, “Daha Büyük Doğu Asya Ortak Zenginlik Alanı” sloganı yayımladı ancak Çin’in ölçeği daha büyük. Çin’in amacı, “Büyük Avrupa-Asya” zenginlik alanını oluşturmak. Son günlerde Çin’in Dışişleri Bakanı Wang Yi “Kazan-Kazan” iş birliği ilişkileri temelli “yeni nesil uluslararası ilişkilerin” kurulacağına dair diplomatik planlarını açıkladı. Bu sırada “Arkadaş (ponyû) Alanı” ifadesi kullandı. “Arkadaş Alanı” Çincede İnternet sohbetine verilen bir isim. Buradaki “Alan” kelimesi kilit nokta… “Alan”ın içine girebilen arkadaş, giremeyen arkadaş değil. AAYB’ye giriş “Arkadaş Alanı” na giriş oluyor.

Başkan Şi Cinping planına bakalım. 2013 yılı Ekim ayındaki Orta Asya ziyaretinde Başkan, “İpek Yolu Ekonomik Bölgesi” planını başlattı. Çin’in Çongçing şehrinden Orta Doğu ve Rusya üzerinden Avrupa’ya uzanan yüksek hızlı demir yolu hattı denilen muazzam altyapı planı… Arkadaş Alanı’na Çin’den fazlaca üretilen metal ürünlerin ihracatıyla Çin yuanı kazanılacak. Başkan, bir sonraki ay da Endonezya ziyaretinde, “21. yüzyıl deniz üzerinden İpek Yolu” planını açıkladı.

Çin ilk olarak jeopolitik stratejiyle birlikte bunları gerçekleştirmek için AAYB’yi önerdi. Böyle olunca AAYB’nin muazzam altyapı planındaki kârlılık ve fizibilite hafife alınmadı.

Çin’in bu ağındaki rota haritasında dikkatler Türkiye’ye çevriliyor. İpek Yolu yüksek hızlı demir yolu hattı İran üzerinden Türkiye’yi geçerek Romanya ve Ukrayna’ya doğru kuzeye gittikten sonra Moskova’ya ulaşıp Avrupa’ya yönelecek. Eski Sovyet bloğu ülkelerini bağlayan stratejik bir hat olacak. Acaba fiilen gerçekleşecek mi? Ukrayna sorununda Rusya’nın karşısında olan Avrupa ülkeleri neden AAYB’ye atlıyorlar? Şaşılacak bir durum… (Japonya, Mainichi Shimbun - 02 Nisan 2015)