Azerbaycan gazının yeni sevkiyatları

Rus Devlet Radyosu

Almanya’nın en büyük enerji devi E.ON, Şahdeniz Konsorsiyumu ile Azerbaycan’dan Avrupa’ya yaklaşık 40 milyar metre küp doğal gaz sevkiyatları ile ilgili bir anlaşma imzaladı. Anlaşmanın süresi 25 yıl. Doğal gaz sevkiyatlarına 2019 yılında başlanacağı planlanıyor. Doğal gaz sevkiyatlarının Avrupa’ya Şahdeniz alanının ikinci kolundan Trans Adriyatik Boruhattı (TAP) üzerinden yapılması bekleniyor.

Azerbaycan bu yaz gaz sevkiyatlarının yapılacağı güzergahı belirlemişti. Enerji, Şahdeniz alanından Trans Adriyatik Boruhattı’ndan Yunanistan, Arnavutluk ve Adriyatik Denizi dibi üzerinden İtalya’nın güneyine ve sonra Batı Avrupa’ya ulaşıyor olacak. TAP projesi Gazprom’un ‘Güney Akım’ının rakibi olacak. Ancak Zurich Capital Management Yatırım Şirketi Analiz Bölümü Müdürü Nikolay Podlevskih’in sözlerine göre diğer ülkelerin Avrupa’ya yaptığı doğal gaz sevkiyatları hacminin azalması yüzünden bu pazarda herkes için yer var. Nikolay Podlevskih şunu söyledi: ‘Yunanistan, İtalya ve belki de Bulgaristan’a yönelik gaz sevkiyatlarında rekabet gözlenecek. Cezayir’den gaz sevkiyatları yakın zamanda azalsa da bunun sayesinde İtalya dahilinde birçok ülkenin pazarlarında büyük rekabet olmıyacaktır’.

Hazar Denizi’nin güneybatısında Bakü’nün yanında bulunan Şahdeniz gaz yatağının işletmesi 2006 yılından beri yürütülmektedir. Rezervleri bir trilyon metreküpten fazladır. Birinci kolu vasıtasıyla çıkarılan gaz Bakü-Tiflis-Ceyhan boruhattıyla Türkiye’ye sevkediliyor. Şahdeniz projesi çerçevesinde ikinci doğalgaz boruhattının inşa edilmesi için aynı anda birkaç petrol ve gaz üretici firma çalışmaktadır.

İnşaat çalışmaları tamamlandıktan sonra Trans Adriyatik Boruhattı`nın kapasitesi yıllık 10 milyar metre küp olacak, bu hacmin 20 milyara kadar artırılması imkanı olacak. İki yıl sonra devreye gireceği planlanan Güney Akım boruhattının kapasitesi üç kat büyük – 63 milyar metre küp olacak. Ulusal Enerji Güvenliği Fonu Genel Müdürü Konstantin Simonov durumu şöyle yorumladı: 'Söz konusu kapasite 10 milyar metre küp olacak, çünkü Şahdeniz projesinin ikinci kolundan üretim hacmi 16 milyarı bulacak, 6’sı da Türkiye’ye sevkedilecek. Böylece Avrupa pazarına sadece 10 milyar metre küp sağlanacak, bu çok küçük bir rakam, Avrupa pazarındaki durumu hiç te etkilemeyecek. Dahası, Rus gazı daha ucuz olurdu. İkinci kolun devreye getirilmesi sürecinin hızı çok yavaş. Azerbaycan’ın BP ile ilişkileri zor, tahmin edilen devreye girme süreleri sürekli erteleniyor. Bakü, tarih olarak 2018 yılından bahsediyor ama bunun ihtimali düşük. Büyük bir ihtimalle 2021-2022 yıllarında beklenmeli.'

2010 yılından beri Azerbaycan yabancı şirketlerin çıkardığı gaz ile ilgili verileri gizli tutmaktadır. Umid, Apşeron ve Babek gibi yatakların üretim hacmi ile ilgili bilgiler çok farklılaşıyor. Uzmanlara göre ülkedeki petrol ve gaz rezervleri rakamları gerçek olanından çok daha büyük gösteriliyor olabilir. Ülkenin Hazar denizi bölgesindeki diğer devletlerinkine göre daha az rezervlere sahip olabildiğini kaydeden Konstantin Simonov şunları söyledi: 'Apşeron ve başka projelerden söz ediliyor. Ama bütün bu laflar boş, çünkü ne Şahdeniz, ne Apşeron, ne de başka projeler ile ilgili doğrulanmış yeni veriler vardır. Siz önce jeolojik sondaj çalışmalarının verilerinin doğru olduğunu kanıtlayın, sonra konuşuruz.'

Azeri gazının perspektifleri var. Ama şimdilik onun kalitesi ve fiyatı ile ilgili güvenilir bilgi yok. Şahdeniz’in ikinci kolunda yapılan araştırmalar kesin sonuçları vermedi. Orada çıkarım için verimli ve tüketiciler için fiyatı uygun olan gazın olup olmadığı şimdiye kadar belli değil.