Barzani’nin korkuları Türkiye ile ittifakın şifreleri

Barzani’nin korkuları Türkiye ile ittifakın şifreleri

Irak Kürt bölgesinde kurulan, kuzeyde halka görece huzur ve refah sağlayan yapı büyük ölçüde Türkiye’nin tavrına bağlı. Türkiye’nin Kürt bölgesine uygulayacağı bir kuşatma, sınırları kapatması Erbil’i boğar. Büyük sıkıntıy

Euronews

Haftasonu Diyarbakır’da yaşanan Türkiye ile Irak Kürdistan Özerk Yönetimi arasındaki yakınlaşma kuşkusuz çok tartışılacak. Türkiye içerideki çözüm sürecinin geleceği ve PKK’nın tasfiyesi açısından konuyu değerlendirirken küresel güçler de bölge barışı ve dengeler üzerinden meseleyi mercek altına alacak. Kürt bölgesinde ise daha varoluşsal hesaplar yapıldığı ortada.

İran’ın ABD ile konuşmaya başladığı, D5+1(Daimi 5) ülkeleri ile müzakerede sonuca yaklaştığı, bu gelişmelerin İsrail ve Suudi Arabistan’ı aynı safa sürüklediği, Suriye’de rejimin toparlandığı ve uluslararası kabul gördüğü bir dönemde yani bölgede dengeler değişirken Ortadoğu’daki Türk-Kürt yakınlaşması önemi azımsanmayacak bir gelişme.

Peki bu yakınlaşmanın temelinde hangi hedefler, hangi kaygılar rol oynuyor? Yıllardır bölünme korkusuyla Barzani ile çekişen Türkiye neyin peşinde? Büyük Kürdistan söylemi ile bölge ülkelerini tedirgin eden, Türkiye’nin PKK’dan kaynaklı güvenlik endişelerine duyarsız bir izlenim veren Barzani nasıl bir ittifak arayışında?

Önce Ankara perspektifinden bakılırsa, meselenin Türkiye açısından çok karmaşık olmadığı görülüyor: Türkiye çözüm sürecinin sekteye uğramamasını, eylemsizliğin devamını ve bu süreçte PKK’nın silahlı güçlerinin kesin tasfiyesini istiyor. Bir de Suriye’nin kuzeyinin PKK için yeni bir stratejik derinlik kazanmasını engellemek istiyor. Bu hedefle PYD’nin siyasi olarak kuşatılmasına, sınıra örülen duvarlarla fiziksel olarak bu kuşatmanın desteklenmesine çalışılıyor.

Türkiye’nin bir başka hedefi, 1960’lardan bu yana Arap ülkeleriyle ilişkilerini belirleyen, Ankara’nın güttüğü Arap-İsrail dengesinin ana sebebi olan enerji ihtiyacının karşılanması ile ilgili. Türkiye yaptırımlar ve enerji arzı çeşitliliği politikası nedeniyle İran’la geçen yıl azaltmak zorunda kaldığı enerji ithalini Kuzey Irak petrolleri ile ikame etmek istiyor. Kürt bölgesinin yaklaşık 45 milyar varillik kanıtlanmış petrol rezervini kullanmak ve Batı’ya taşımak Türkiye’nin hem kendi ihtiyacını karşılayacak hem de transit ülke konumunu güçlendirecek, Ankara’ya dış politika için yeni araçlar sunacak. Barzani ile yakınlaşmak Türkiye’nin bu hedeflerini destekliyor.

Peki Barzani açısından Türkiye’yi cazip kılan ne? Barzani nasıl oldu da Diyarbakır’da Başbakan Erdoğan’la yan yana gelebildi? Bunun yanıtı Kürtlerin Irak’ta son yüzyılda yaşadıklarıyla yakından ilgili.

Ortadoğu’da son 50 yılda Kürtlerin asıl mücadelesi Türklerle değil Araplarla oldu. Çatışmanın merkezi de çoğu zaman Irak’tı. Acıların büyüğü Irak’ta çekildi.

Baba Molla Mustafa Barzani’nin Irak’taki bağımsızlık çabaları Bağdat tarafından defalarca, çoğu zaman kanlı bir biçimde bastırıldı. Soğuk Savaş’ta Moskova destekli Kürtlerin ayaklanmaları Irak’ın askeri rejimlerince engellendi. Baas rejiminin 1970’te Kürtlere tanıdığı özerkliğin taktik olduğu ve kısa sürede sona erdirilmesi Arap-Kürt ilişkilerinde sadece kısa süreli bir rahatlama getirebilmişti. Üstelik İran da Kürtleri destekler görünmekle birlikte her zaman başlarına daha büyük dertler açtı.

İran’ın gerek şah gerekse İslam rejimi sırasında Irak Kürtlerini merkezi hükümete karşı sürekli desteklediği bilinen bir gerçek. Bilinen bir başka gerçek ise Tahran’ın çoğu zaman Bağdat’la anlaştığında Kürtleri yüzüstü bırakması ve onları Saddam Hüseyin’in insafına bırakmasıydı. 1982’de başlayan, Saddam Hüseyin’in idamına da gerekçe olan Enfal kampanyası Kürtlere büyük acılar çektirdi. 1988’deki Halepçe katliamı, 1991 Körfez Savaşı’nda Kürtlerin kitleler halinde Türkiye’ye sığınması, Arap-Kürt çatışmasının hangi boyutlarda olduğunu hatırlatıyor.

2003’teki Amerikan müdahalesi Araplarla Kürtler arasındaki bu gerilimi azaltmış değil. Hatta arttırdığı bile söylenebilir. Geçmişle bugün arasındaki tek fark Kürtlerin artık ekonomik açıdan güçlü, siyaseten arkasında ABD’nin bulunduğu bir özerk yönetime sahip olması. Ancak Arap-Kürt çatışması sürüyor. Çatışmalar özellikle petrol rezervlerinin bulunduğu hat üzerinde yoğunlaşıyor.

Kerkük, Musul, Çemçemal ve Hanakin ile yine aynı hat üzerinde Türkmenlerin ağırlıkta olduğu Tuzhurmatu sürekli ölümlerin, çatışmaların, terör saldırılarının yaşandığı noktalar. Erbil ile Bağdat arasındaki hidrokarbon(petrol ve doğal gaz) gelirleri paylaşım anlaşmazlığı tam olarak çözülmüş değil. Siyasi gerilim Maliki’nin Erbil ziyaretinden sonra şu an için sadece ötelenmiş görünüyor. Irak, Kürt-Arap gerilimi üzerinde her an patlamaya hazır bir bomba adeta. Üstelik bu gerilime artık Suriye de eklendi.

Suriye’nin de Kürt politikası uzun yıllar Irak’tan çok farklı olmadı. Esad rejimi kuzeydeki Kürtlere uzun yıllar vatandaşlık hakkı bile tanımadı. Çoğu zaman muhaberat sayesinde Kürtlere baskı uyguladı, bir siyaset geliştirmesine izin vermedi. Kürtlerin taleplerine sırtını döndü. PKK’yı Türkiye aleyhine tıpkı Hamas ve Hizbullah’ı İsrail’e karşı kullandığı gibi kullandı. Sıkıştığı noktada örgütü yüzüstü bıraktı. Şu an için PYD ile rejim arasındaki paralellik de sadece Esad’ın içinde bulunduğu sıkıntılı durum dolayısıyla zorunlu bir beraberlik. Suriye’de şu ya da bu şekilde kurulacak bir merkezi idarenin Kürt halkına farklı bir yaklaşım getirmesini beklemek biraz hayalcilik olacak.

Barzani tecrübeli bir bölge aktörü olarak bu durumun kuşkusuz farkında. Eğer işler tersine dönerse böylesine bir ortamda arkasını verebileceği güçlü bir ortağa ihtiyaç duyuyor. Irak Kürt bölgesinde kurulan, kuzeyde halka görece huzur ve refah sağlayan yapı büyük ölçüde Türkiye’nin tavrına bağlı. Türkiye’nin Kürt bölgesine uygulayacağı bir kuşatma, sınırları kapatması Erbil’i boğar. Büyük sıkıntıya sokar. İşbirliği ise iki tarafı karşılıklı olarak mutlu etme potansiyeline sahip. Şu an için hem Ankara hem Erbil bölgeyi böyle okuyor.



Türkiye'nin kalkınma hamleleri yeni müfredatta

Milli Eğitim Bakanlığınca (MEB) kamuoyunun görüşüne sunulan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan yeni müfredat taslağındaki çeşitli derslerde, Türkiye'nin kalkınma projelerine dair içeriklere de yer verildi.

Teknoloji

Yapay zeka finans sektöründe izlerini artırıyor

Yapay zeka teknolojisi finans sektörünün geleceğini belirlerken yasal düzenlemelerden hayata geçen uygulamalara kadar çok sayıda yenilik hem sektöre hem de son kullanıcıya fayda sağlıyor.

Teknoloji

Yapay zeka tabanlı sohbet robotları e-ticarette memnuniyeti artırıyor

E-ticaret platformlarında etkin şekilde kullanılan ve geçen yıl 5,39 milyar dolar pazar büyüklüğüne ulaşan yapay zeka tabanlı chatbotlar, 7 gün 24 saat e-ticaret kullanıcılarının sorularını yanıtladı.

Teknoloji

Milli uydu İMECE uzaydaki birinci yılını tamamladı

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin ilk yüksek çözünürlüklü yerli ve milli gözlem uydusu İMECE'nin uzaydaki birinci yılını tamamladığını duyurdu.

Teknoloji

Hamas ve İsrail heyetleri Kahire'den ayrıldı, Netanyahu katliama devam edecek

Cumhurbaşkanı Erdoğan: AB'nin ülkemizle ilişkileri adil ve sonuç odaklı yaklaşımla yürütmesi hayati öneme sahiptir

AKYA Ağır Sınıf Harp Torpidosu'nun seri üretimine geçilerek denizaltılara teslimatına başlandı

Fahiş fiyat ve stokçuluk cezalarının artırılmasını da içeren kanun teklifi komisyonda kabul edildi

Hamas: Ateşkesi kabul ediyoruz... Filistinliler kutluyor İsrail temkinli

İsrail, Refah Sınır Kapısı'nın Gazze tarafını ele geçirdi

Rus basınında Gazze savaşı: "Netanyahu'nun açıklamaları Hamas'ın pozisyonunu sertleştirmesine neden oldu"

AB üyesi 26 ülkeden Netanyahu’ya “dur” çağrısı

Brezilya'daki sel felaketinde ölenlerin sayısı 83'e yükseldi

Tüm gözler Kahire'de... Hamas'tan 'İsrail' açıklaması: Ciddi bir anlaşmazlık yok

İsrail basını 'kâbus senaryosu'nu yazdı: Netanyahu için tutuklama emri çıkarılacak! IDF kanlı plana onay verdi

Zelenski dünyaya duyurdu: En az 7 Patriot sistemine ihtiyacımız var

İsrail'den Lübnan'a hava saldırısı! Cemaat el-İslami lideri Musab Halaf öldürüldü

İsrail, Gazze'deki savaşı sürdürme planlarını onayladı

Irak, 30 yıl aradan sonra Türkiye sınırında üs kurdu

Türk SİHA'ları Yunanistan'ı masrafa soktu: Milyarlık programa onay verdiler

Türkiye'nin kalkınma hamleleri yeni müfredatta

AVRASYA BİR VAKFI BİLİM TEKNOLOJİ DERNEĞİ KONFERANSI (27 NİSAN 2024)

Üst düzey isim İstanbul'da dünyaya duyurdu! Hamas'tan İsrail'e tarihi çağrı

İlham Aliyev: Fransa, Hindistan ve Yunanistan, Ermenistan'ı silahlandırıyor

Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail ile ticaret tartışmalarına noktayı koydu: O iş bitti

ABD Başkanı Biden, İsrail ve Ukrayna'yı kapsayan 95 milyar dolarlık yardım paketini imzaladı

İsrail'in "konforlu mağduriyeti"

Meteoroloji'den 44 ile toz taşınımı uyarısı! Göz gözü görmeyecek

Yapay zeka finans sektöründe izlerini artırıyor

ABD'nin Suriye'deki üssüne kamikaze İHA ve roket saldırısı düzenlendi

Zelenski: ABD yardımı, Ukrayna'nın ikinci Afganistan olmayacağının sinyalini verecek

Türkiye fırtınaya teslim! Çatılar uçtu, minareler devrildi

Netanyahu: Hamas'a yakında acı verici darbeler indireceğiz

Yapay zeka tabanlı sohbet robotları e-ticarette memnuniyeti artırıyor

Yükleniyor