Bilim insanları Maya medeniyetinin sırrını çözmeye yaklaştı

PNAS dergisinde yayınlanan habere göre, Arizona Üniversitesi´nden Takeşi Inomata, Maya medeniyetinin bir anda değil dalgalar şeklinde yok olduğunu belirterek, 'Bu dalgalar önce küçüktü ve savaşlar ile siyasi istikrarsızlıklarla ilgiliydi, ardından büyük Maya yerleşimlerinin terk edilmesine yol açan toplam çöküş yaşandı. Bu yerleşimler sonra tekrar insanlarla dolup tekrar yok oluyordu' dedi. 

Bugüne kadar Maya medeniyetinin kuraklık yüzünden yok olduğu düşünülüyordu. Inomata ve meslektaşları, Maya medeniyetinin en büyük kentlerinden biri olan ve 10 yıldır kazıntıların yapıldığı Seibal´de toplanan verileri inceleyerek yeni bir olası nedeni daha buldu.

Bilim insanlarının anlattıklarına göre Seibal´deki kazıntılar, Maya Medeniyetinin bir değil iki çöküş yaşadığını gösteriyor. Çöküşlerden biri, medeniyet tam yok olmadan 600-700 yıl önce yaşandı. Arkeologlar iki ‘kıyameti´ karşılaştırarak nedenlerinin aynı olup olmadığını anlamaya çalıştı.

Bilim insanları yanıt bulmak için, bu iki olay öncesi Seibal nüfusunun zamanla nasıl değiştiğini, farklı dönemlerdeki bina sayısı hesaplayarak simüle etmeye çalıştı. Bunun için tarihleri birkaç yıl hatayla bulma fırsatını veren yeni radyokarbon teknikler kullanıldı.

AŞAMALI OLARAK YOK OLMUŞ

Farklı noktalarında yapılan 154 ölçüm sonucu kentin, tarihçilerin bugüne kadar anlattığından farklı şekilde medeniyet merkezi olmaktan çıktığı ortaya çıktı. Seibal ve diğer Maya kentlerinin, iklim teorilerinin savunucularının düşündüğü gibi yavaş yavaş veya birden değil, aşamalı olarak yok olduğu tespit edildi. 

Radyokarbon analize göre, Seibal´in ilk yok oluşundan yaklaşık 130 yıl önce kent siyasi istikrarsızlık dönemine girdi. Bu döneme bir dizi savaş, saldırı ve nüfus sayısındaki ani düşüşler eşlik etti.

Daha genç tabakalarda yapılan kazıntılar, uzun bir süre her bir gerileme dönemini kısa bir canlanma döneminin takip ettiğini ama milattan sonra yaklaşık 300 yılında Seibal´in tamamen terk edildiğini gösteriyor. İlginç olan şu ki, 600´lü yılların sonlarında kent tekrar insanlarla doldu. Aguateka ve Dos-Pilas kentleriyle savaştan sonra 735´te gerileme dönemi başladı. Bu iki kent 50 yıl sonra Tikal tarafından mağlup edildikten sonra Seibal tekrar canlanmaya başladı. Kent, 889 yılında başlayan savaşlar sonucu 930´te tamamen yok oldu.

Bilim insanlarına göre, tüm bu refah ve gerileme dönemleri başta politikayla ilgiliydi. Ama tüm bu siyasi olayların temelinde, Maya hükümdarlarını su ve tarıma elverişli toprak arayışı içinde ‘yaşam alanını genişletmeye´ zorlayan kuraklığın yattığı ihtimali var.