Devasa Tarihi Yer Altı Kenti

Terrence McCoy

Türkiye’nin Kapadokya bölgesindeki araziyi kaplayan meşhur yer altı kentlerinin tümünün içinde en göze çarpanı belki de Derinkuyu yer altı kentidir. Kent, tam kapasite dolduğunda 18 katlı bir yaşam alanı, mağazaları ve kaçış güzergâhlarıyla 20 bin kişiyi barındırabiliyordu. Kent bugün Türkiye’nin harikulade arkeolojik diyarındaki hazinelerden biri olarak kabul ediliyor.

Ancak Derinkuyu ne kadar büyüleyici olursa olsun, bir tepenin içinde gömülü olan ve son dönemde keşfedilen başka bir yer altı kenti, Derinkuyu’yu gölgede bırakabilir ve bu kent, tamamen şans eseri keşfedildi.

Bölgenin bağlı olduğu Nevşehir ilinin Belediye Başkanı Hasan Ünver, National Geographic’e verdiği bir mülakatta, “Yeni bulunan kent, bölgenin harikulade buluntularına yeni bir inci, yeni bir elmas, yeni bir altın olarak eklenecektir. (…) Nevşehir Kalesi’nin altındaki yer altı kenti tamamen ortaya çıkarıldığında Kapadokya’daki turist güzergâhlarını çarpıcı bir şekilde değiştireceği neredeyse kesin bir durum.” dedi.

Kentin tarihi yaklaşık 5 bin yıl öncesine uzanıyor ve işin en inanılmaz boyutu da şu ki kent tamamıyla şans eseri bulundu. Hurriyet Daily News’ün haberine göre hükûmet, yıllar önce, kentsel dönüşüm projesinin bir parçası olarak bölgedeki yaklaşık 1.500 binanın yıkılması için bir karar aldı. Daha sonra işçiler yeni bina inşaatına başlanması için hafriyat çalışmaları yaparken, ilk tahminlere göre Derinkuyu’dan yüzde 30 oranında daha büyük olan geniş bir labirent ağını tesadüfen buldu.

Daily News’e konuşan TOKİ Başkanı, “Bu, bilinen bir yer altı kenti değil. Yedi kilometrelik tünel geçişlerinden bahsediliyor. Bölgede yapmayı planladığımız inşaatı, yer altı kentinin keşfedilmesinin ardından durdurduk.” dedi.

Hemen ardından Belediye Başkanı Ünver de yer altı kentinin ne kadar önemli olduğunu ballandıra ballandıra anlattı. Ünver, Daily News’e yaptığı açıklamada, diğer yer altı kentlerinin son bulunan kentin “mutfağı” dahi olamayacağını söyledi. Başkan, kentin, “dönüşüm projesi” için ayrılan bölgenin yarısına denk gelen 400 dönümden fazla bir alanda ortaya çıktığını ifade etti.

Yetkililer, kentin içinde binlerce insanı idame ettirebilecek havalandırma bacaları ve su kanallarıyla dolu bir yer altı ekosistemi buldular. Uzmanlar; ordular veya istilacıların çatışma dönemlerinde kente yaklaşmaları hâlinde kentte yaşayanların, yer altının derinliklerine kaçıp tehlike geçene kadar kabuğunun altına sığınmış bir kaplumbağa gibi beklemiş olabileceklerini düşünüyorlar.

Peki kent, gerçekte ne kadar büyük? National Geographic’te yayımlanan habere göre Nevşehir Üniversitesinden jeofizikçiler, kentin yerin 110 metre altında, aşağı yukarı 450 dönümlük bir alana yayılmış olabileceğini tespit ettiler. Kentin gerçekte ne kadar büyük olduğunu henüz kimse bilmiyor. Nevşehir Müzesi’nin Müdürü Murat Gülyaz da dergiye yaptığı açıklamada, “Şu an için kentin ne kadar büyük olduğunu söylemek mümkün değil.” diye konuştu.

Belediye Başkanı Ünver, büyük planın kentin “dünyanın en büyük antik parkı” hâline getirilmesi olduğunu söyleyerek, “Yer altı kiliselerini de yeniden açmayı düşünüyoruz. Bütün bunlar bizi heyecanlandırıyor.” dedi.(ABD, The Washington Post - 27 Mart 2015)