Doğalgaz İçin Üçlü İş Birliği

Muhammed Nurettin

Kıbrıs’ta Türk ile Rum kesimi arasındaki müzakere süreci, Lefkoşa’da, BM’nin gözetiminde yeniden başladı. Kıbrıs Rum kesimi Başkanı Nikos Anastasiadis ve KKTC Başkanı Derviş Eroğlu, bir buçuk saat süren bir görüşme yaptı. Görüşmenin ardından BM Kıbrıs Misyon Şefi Lisa Buttenheim, ortak bildiriyi okudu. Bildiride, “liderlerin amacının, en kısa sürede bir çözüme ulaşmak ve hemen ardından iki bağımsız referandum yapmak olduğu” ifadeleri kullanıldı ve bir sonraki müzakerelerin “bu hafta içinde” yapılmasının planlandığını kaydetti.

Yeni müzakerelerin özelliği, her maddenin ayrı ayrı tartışılıyor olması ve üzerinde anlaşmaya varılması hâlinde imzalanması. Ortak metin, tek vatandaşlık, tek siyasi kimlik ve tek egemenliğe dayalı iki bağımsız federasyonun kabul edilmesine dayanacak. Türkiye, egemenliğin iki taraf için de eşit ve tatmin edici olmasını istiyor. Bu sürecin ikinci özelliği ise KKTC tarafının bunu son fırsat olarak sunması zira bir anlaşmaya varılamaz ise bir daha masaya oturmayacak ve tamamen bağımsız bir devlet sıfatıyla hareket edecekler. KKTC’nin bu tehdidi, çözüm için teşvik edici bir unsur olabilir.

Fakat iki yıl süren kesintinin ardından ekonomi faktörü de iki tarafı görüşmeye teşvik etmede önemli rol oynuyor. Türk tarafı, Akdeniz’in doğusunda keşfedilen petrol ve doğal gaz zenginliğinin, ihracat sorunlarıyla karşı karşıya olduğunun farkında çünkü Türkiye, bu servetin bütün Ada halkının ortak mülkü olduğu gerekçesiyle Kıbrıs tarafının bu petrolden tek başına yararlanmasına karşı. Zaten Rum şirketlerini ve diğer yabancı şirketleri burada arama ve sondaj çalışması yapmamaları konusunda defalarca uyardı. Türkiye, Kıbrıs petrolünün, Türk tarafıyla önden bir uzlaşma sağlanmadan ihraç edilmesine de karşı. Kıbrıs meselesindeki karışıklıklara, İsrail’in Akdeniz’in doğusundaki yataklardan çıkardığı doğal gaz da eklendi.

Burada, İsrail’in izleyeceği yol öne çıkıyor. Zaman gazetesinin haberine göre Türk hükûmeti, Avrupa’ya doğal gaz ihraç etmek için İsrail’den Kıbrıs’a, oradan da Türkiye’ye uzanacak bir boru hattını kullanacak. Türk hükûmeti buna itiraz etmiyor ancak tek bir koşulla: İsrail’in, Türkiye’nin Mavi Marmara meselesiyle ilgili şartlarını yerine getirmesi koşuluyla.

İsrail Başbakanı Netanyahu, geçen yıl gerçekten de özür dilemişti. Şimdi ise Türk yetkililer, tazminatlar konusunda anlaşmak üzere olduklarını açıklıyorlar. Bu konu, üç devlet arasında -Türkiye, Kıbrıs, İsrail- petrol ve doğal gaz alanlarındaki iş birliği ile bağlantılı olabilir. Bu da Kıbrıs meselesinin çözüm sürecinin yeniden başlamasını açıklar niteliktedir.(Lübnan`da yayınlanan El Safir - 12 Şubat 2014)