Eski büyükelçi: ABD elindeki kozlarla, Türkiye´ye baskı yapmalı

New York Times gazetesinde dün, 2003-2005 yılları arasında ABD´nin Ankara Büyükelçisi olarak görev yapan Eric Edelman imzasıyla bir yazı yayımlandı.

´ANKARA´NIN SURİYE STRATEJİSİNDE KÖKLÜ DEĞİŞİKLİK YOK´

'ABD´nin Türkiye´yle tehlikeli pazarlığı' başlığı taşıyan yazıda Edelman, İncirlik Üssü´nün Suriye ve Irak´a yönelik hava saldırılarında Amerikan güçleri tarafından kullanılmasına uzun müzakereler sonucunda izin verilmesinin uzun vadede ağır bedelleri olabileceğini ileri sürüyor.

Emekli Büyükelçi Edelman´a göre bu anlaşma gerek ABD´nin IŞİD karşıtı operasyonlarının başarısını, gerekse Türkiye´nin istikrarını olumsuz etkileyebilir.

Edelman, Türkiye´nin tutumunu değiştirmesi ve ani bir adımla İncirlik Üssü´nü ABD güçlerine açma kararının, Ankara´nın Suriye stratejisinde köklü bir değişiklikten değil de iç siyasi kaygılardan kaynaklandığını savunuyor.

´ABD´NİN MÜTTEFİKİ KÜRTLERE SALDIRILAR, İŞLERİ KARIŞTIRDI´

2003-2005 yılları arasında Ankara´da büyükelçilik yapan, ardından Savunma Bakanlığı´nda politikadan sorumlu bakan yardımcılığı görevinde de bulunan Edelman şöyle yazıyor:

'İncirlik Üssü´nün kullanımına izin verilmesinden kısa süre sonra Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kürt hedeflerine bir dizi hava saldırısı başlattı. Çözüm yoluna girilmişken çatışmalar yeniden alevlendi. Türkiye, ABD´nin Suriye´nin kuzeyindeki en güvenilir müttefiki olan Suriyeli Kürtleri de sert saldırılar düzenledi. Bu durum işleri daha da karıştırdı.'

ABD ve Türkiye´nin Suriye politikalarında, ´Esad rejimi devrilirse ülkenin nasıl bir hal alacağına dair´ farklı vizyonların bulunduğunu belirten Edelman, 'Washington´un politikası tutarsız ve belirsizliklerle doluydu ama daima çoğulcu, azınlık haklarının güvenceye alındığı bir Suriye istedi. Türkiye ise Esad´ın sert politikalarının ülkeyi radikalleştireceğini erkenden fark etmekle birlikte, Müslüman Kardeşler kökenli kuvvetlerin yönettiği, Sünni ağırlıklı bir Suriye arayışına girmesinin duruma faydası olmadı' yorumunda da bulunuyor.

´TÜRKİYE´NİN TERCİHİ, SÜNNİ HAKİMİYETİ´

Ankara yönetiminin Suriye´ye yönelik politikasına eleştirilerde bulunan Edelman, şunları kaydetti:

'Türkiye´nin Sünni hakimiyeti yönündeki tercihi; Ankara´nın son dört yıldaki esnek sınır politikalarını, radikal Sünni grup El Nusra´ya verdiği örtülü desteği, Musul düşene ve Batılı rehinelerin kafaları kesilene dek IŞİD´i ciddiye almamasını da açıklıyor.

Erdoğan, partisinin Haziran´daki genel seçimde parlamento çoğunluğunu kaybetmesinden bu yana ülkeyi erken seçimlere zorlamaya ve parlamentonun kontrolünü yeniden eline geçirmeye odaklandı. Bunu yapmak için de Halkların Demokratik Partisi´ni (HDP) terörist bir cephe gibi göstererek karalamayı ve Milliyetçi Hareket Partisi´nden (MHP) oy çalmayı umuyor. Mevcut krizi paravan gibi kullanarak Irak´taki PKK militanlarına hava saldırıları, Suriye´deki PYD´ye topçu saldırıları düzenledi. Ayrıca Türkiye´deki Kürtleri hedef alan yeni bir baskı dalgası başladı ki bu da ülkeyi iç savaşa götürme riski taşıyor. Bu strateji Erdoğan´a belki seçim kazandırabilir. Ama IŞİD´e karşı yürütülen savaşı ciddi şekilde baltalayacaktır. PKK ile PYD arasındaki lojistiği ve iletişimi engelleyerek Türkiye, IŞİD´le savaşan en etkin kara gücü olan Kürtleri zayıflatmaktadır.'

´KÜRTLERİ GÖZDEN ÇIKARMAK, IŞİD İLE MÜCADELEYE ZARAR VERİR´

ABD eski büyükelçisi, Türkiye´nin PKK´ya düzenlediği hava operasyonlarına tepki gösterirken, Kürtlerin IŞİD´e karşı mücadelede üstlendiği role dikkat çekti:

'Uzun vadede Kürtleri gözden çıkarmak, IŞİD´le mücadeleye büyük zararlar verir. Çünkü Türkiye´nin, Kürt güçlerin giremeyeceği bir bölge yaratmasına izin verilmesi, ılımlı güçlerin hakim olacağı bir bölge yaratmaz. Nusra ve Ahrar-uş Şam gibi İslamcı örgütler için güvenli bir sığınak yaratır. Eğer Türkiye, Kürtlere karşı savaşını durdurmazsa, ABD´nin Türkiye ile anlaşması bir tür Faust pazarlığı olacaktır. Operasyonlarda kısa vadeli kolaylık sağlanacak diye, uzun vadede Türkiye´yi istikrarsızlaştırmaya ve militanlara karşı verilen savaşta en ağır yükü taşıyan Kürt güçlerin moralini bozmaya değmez.'

´ABD´NİN ELİNDE KOZLAR VAR´

Yazısının son cümlelerinde eleştirilerinin dozunu artıran Edelman, Washington´un elinde Türkiye ile ilgili ´kozlar´ olduğunu savundu. Edelman, Obama yönetimine Türkiye ile üst düzey toplantılara katılımı sınırlandırma ve istihbarat paylaşımını azaltma çağrısında da bulundu:

Şiddet ve isyanla boğuşan bir müttefik, ABD´nin ihtiyaç duyduğu laik, demokratik bir Türkiye´nin çalkantılı Ortadoğu´da üstlenmesi gereken rolü üstlenemeyecektir. Ama ABD´nin elinde kozlar var. Türk yetkililer, umutsuzca Washington´un onayını istiyorlar. ABD bu onayı vermemelidir. Obama yönetimi, Türkiye´nin üst düzey toplantılara katılımını sınırlandırmalı, istihbarat paylaşımını azaltmalı, Erdoğan´ın politikalarının büyük olasılıkla yol açacağı bir ekonomik krizin gerçekten yaşanması durumunda da uluslararası finans kurumlarında Türkiye´ye verilecek Amerikan desteğini çekmelidir. Türk liderlerin fikrini değiştirmek son derece zor olacaktır. Ama başarısız bir Suriye politikasından ve Erdoğan´ın mutlak siyasi güç inadından kaynaklanan bir girdaba sürüklenmemesi için Türkiye´ye baskı uygulamak gerekmektedir.'

Edelman´ın makalesinin tam metni: http://www.nytimes.com/2015/08/27/opinion/americas-dangerous-bargain-with-turkey.html