Gökteki casus demokrasiye tehdit mi?

ABD`de bir şirket, aslında Irak ve Afganistan`daki savaşlarda kullanılmak üzere geliştirilen bir teknolojiyle Amerikan kentlerini mahalle mahalle gözlemleyebilmenin yolunu açıyor.

Ama polisin heyecanla karşıladığı bu gelişmeye şiddetle karşı çıkan bazı gruplar, bunun anayasa ile garanti altına alınan 'vatandaşın özel yaşamının mahremiyeti'nin ihlali anlamına geldiğini söylüyorlar.

Her gün karşılaşılan bir senaryo: Bir silah sesi duyulur, biri öldürülmüştür. Kurban bulunur, polis harekete geçer, ama katil kimse görmeden kayıplara karışmıştır.

Bir güvenlik şirketi, şimdi bu soruna çare bulduğunu söylüyor.

Persistent Surveillance Systems (PSS) adlı şirket, kentin üzerinde özel (insanlı) bir casus uçağı dolaştırılarak, 65 kilometrekarelik bir alanda olan biten herşeyin sürekli gözlemlenebileceğini ve kayıt altına alınabileceğini söylüyor.

12 yüksek çözünürlüklü kamera ile donatılmış olan bu uçaklar 'canlı Google Earth' haritasına benzer bir fotoğrafı sürekli olarak yerdeki uzmanlara gönderebilecekler.

İnsanlar birer benek

PSS casus uçağa yerleştirilen yüksek çözünürlüklü kamera sisteminin Hawkeye II (Şahingözü II) olduğunu açıkladı.

Bu kameralarla alınan görüntüler saniyede 600 Megabitlik bağlantıyla aşağıya yollanıyor.

BBC`nin konuştuğu eski bir ABD Hava kuvvetleri mensubu ve şu anda PSS şirketinin genel müdürü olan Ross McNutt, 'Çözünürlük bir kişinin kim olduğunu seçmeye yeterli değil. İnsanlar ekranda gri birer benek olarak görünüyor' diyor.

Fakat böyle bir benek ya da teknik deyimle piksel, bir kişinin hareketlerini en azından uçağın havada kalabildiği süreyle, yani altı saat boyunca izlemek için yeterli.

Cinayeti canlı izlemek

PSS, uçaklarını 2012 yılında California semalarında dokuz gün boyunca denemiş ve çok sayıda cinayet, soygun ve başka suçu kaydetmiş.

PSS kayıtlarında yerdeki görgü tanıklıklarının ifadelerinde verilen zamanlamalar bulunduğunda polis ve teknik uzmanlar suçun işlendiği anı gözleriyle görebilmişler ve buradan yola çıkarak zanlının suç işlenmeden önce ve sonraki hareketlerini izleyebilmişler.

Ross McNutt, 'Bu bir cinayet romanını orta yerinden açıvermek gibi bir şey' diyor.

Dayton, Ohio, Compton ve Mexico`daki denemeler sırasında PSS 34 cinayeti kaydetmiş.

Demokrasiye tehdit

Fakat PSS kameraları sadece katiller ve cinayetleri görmüyor, aynı zamanda sokaklarda avlular ve bahçelerde geçen günlük yaşamı da kayda alıyor.

Şirket çözünürlüğün düşük olduğunu ve insanların yüzlerinin görünmediğini söylese de Amerikan vatandaşlarının hürriyetlerinin ihlal edildiğini öne çıkaran gruplar ikna olmadı.

Elektronik Cephe Vakfı adlı insan hakları kuruluşundan hukukçu Jennifer Lynch, 'Sistem sadece insanların mahremiyetini ihlal etmekle kalmıyor, toplumsal grupları da izliyor. Bu demokrasiye yönelik bir tehdittir' diyor.

Polise güven yok

Polis, sistemi 2012 yılında Compton`da ilk kez denediğinde halk bilgilendirilmemiş.

Jennifer Lynch 'Bu tür şeyler ve New York polisinin 2012 yılı başlarında masum Müslüman öğrencileri gizlice gözlemlemiş olması, polise güvensizliği artırıyor' diyor.

Büyük bir Afrikalı-Amerikalı nüfusu olan Compton gibi yerlerde insanların polis tarafından etnik kökenine göre muamele görmesi ya da belli azınlık gruplarının hedef olması kaygısı özellikle öne çıkıyor.

Jennifer Lynch, 'Polisin bu donanımı ne için kullanacağını nasıl bilebiliriz?' diye soruyor.

Kontratlar bekliyor

Lynch insanların sürekli gözlendikleri kaygısıyla, suç olmayan, ama başkaları tarafından görülmesi ya da duyulmasını istemedikleri şeylerden vazgeçmesinin gündeme gelebileceğine ve bunun da hürriyetlerin sınırlanması anlamına geleceğine dikkat çekiyor.

PSS şirketi, 'özel hayatın gizliliği konusunda çok sıkı ilkeler' belirlediğini ve uzmanlarının bunlara uyması için bütün önlemleri aldığında ısrarlı.

Ama California Compton ile Meksika`nın Juarez kentine ilaveten Baltimore, Philadelphia ve Ohio`da yapılan denemelere rağmen yetkililer hak ve özgürlüklerle ilgili kaygılar nedeniyle hala PSS ile kontrat imzalamaktan kaçınıyor. (bbc)