Halep Sonrası Suriye Krizinin Geleceği

Suriye rejimi İran ile birlikte 2014 yılından bu yana muhaliflerin kontrolündeki bölgeleri alabilmek için yerleşim yerlerini kuşatma ve ardından insani kriz yaratarak muhalifleri ve sivil halkı teslim olmaya zorlama şeklinde özetlenebilecek bir yöntem kullanıyordu. Bu açıdan en çarpıcı örnek Humus oldu ve ayaklanmanın ilk dönemlerinde direnişin merkezi olan şehir 2014 yılında rejimin kontrolüne geçti.

İran ile koordineli şekilde yürütülen bu taktik 2014 yılı ortalarından itibaren Halep´te de uygulanmaya çalışıldı. Rejim Halep´i kuşatmak adına bazı ilerlemeler kaydetse de 2015 yılının ortalarına gelindiğinde bunun mümkün olamayacağı anlaşılmaya başlandı. İç savaşın giderek uzamasına paralel Suriye ordusu zayıfladı ve Suriye lideri Beşşar Esed´in ifadesi ile ordu savaşacak asker bulmakta zorlanmaya başladı. Bu açıklama sonrasında Suriye iç savaşındaki güç dağılımını kritik biçimde değiştirecek gelişmeler yaşandı. 

Suriye rejimi dış güçlerin kontrolüne geçti

Irak´ta ordunun DEAŞ karşısındaki zafiyetinden faydalanan İran, kendi eğittiği, finanse ettiği, silahlandırdığı, yüksek dini motivasyon ile seferber ettiği ve Haşdi Şabi adı altında örgütlediği milis güçler aracılığıyla Irak sahasını kontrol eder hale gelmişti. Suriye rejiminin muhalifler karşısında uzun süre dayanamayacağının anlaşılması İran´a Irak´takine benzer bir fırsat alanı açtı. İlk olarak 2012 yılının ortalarında Suriye sahasında görünmeye başlayan yabancı milis güçler 2015 yılı ortalarından itibaren Suriye ordusunun kara gücü ihtiyacını karşılamak üzere daha yoğun şekilde Suriye sahasına girmeye başladı. İran organizasyonu altında başta Lübnan, Irak, Afganistan, Pakistan ve Yemen olmak üzere çok sayıda ülkeden getirilen savaşçılar Suriye´nin giderek daha fazla İran´ın etki/kontrolü altına girmesine neden oldu.

İç savaşta güç dağılımını değiştiren diğer gelişme Eylül 2015 tarihinde Rusya´nın iç savaşa doğrudan müdahalesi oldu. Bu ittifak paradoksal bir şekilde, askeri dengeyi rejim lehine değiştirirken diğer taraftan rejimin içerden zayıflayarak dış güçlerin kontrolüne geçmesine neden oldu. Bunun pratik sonucu ilk aşamada rejimin askeri olarak ilerlemesiydi. İkincisi ise rejimin dış kökenli farklı çıkarların temsil edildiği fraksiyonlar arasında bölünmesi ve kontrol edilebilir bir aktör olmaktan uzaklaşması oldu. 

Müttefikler arasında görüş ayrılıkları

Rejim, Rusya ve İran ittifakına Halep şehir merkezindeki YPG unsurlarının da katılımıyla Halep kuşatması 2016 yılının temmuz ayında tamamlandı. Muhalifler şehrin güneybatı kanadından kuşatmayı yarma girişimlerinde bulunsa da başarı sağlanamadı ve içeride baskı altında kalan muhalifler yavaş yavaş gerilemeye başladı. Rejim, Doğu Halep´e sıkışan muhaliflerin denetimindeki bölgeleri önce ortadan ikiye ayırdı ve sonrasında kuzeyde kalan kısmı ele geçirerek muhalifleri küçük bir adacığa hapsetmiş oldu.

Uluslararası toplumun sessiz kalmasıyla eli rahatlayan Rusya, İran ve rejim ağır bir insani kriz yaratarak şehri tamamen ele geçirmeye çalıştı. Tam da bu noktadan sonra muhaliflere karşı birlikte hareket eden güçler arasında, var olduğu tahmin edilen ancak hiç açığa çıkmayan görüş farklılıkları ortaya çıkmaya başladı. Rusya Doğu Halep´te sivillerin ve silahlı grupların güvenli bir şekilde tahliyesi yönünde tavır alırken rejim ve İran hiçbir unsurun şehri terk etmesine izin vermeyen bir pozisyon aldı. Taraflar arasındaki görüş farklılığı öyle bir noktaya vardı ki Rusya´dan 'ateşkes bozulursa rejim ve İranlı milisleri vururuz' şeklinde sert bir açıklama dahi geldi.

Haberin devamı: http://www.orsam.org.tr/index.php/Content/Analiz/5034?s=orsam|turkish