İran Büyükelçisinin Mülakatı

Fars Haber Ajansı

Bu yıl içinde elde edilen kazanımların Türkiye ve İran’ın gelecek yıl ilişkilerinde daha başarılı olacağı habercisi olduğunu ifade eden İran’ın Ankara Büyükelçisi Ali Rıza Bigdeli, “Özel sektörün tercihli ticaret anlaşması fırsatlarını değerlendirmesi iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin havasını değiştirdi.” dedi.

Fars Haber Ajansına konuşan Bigdeli ile Türkiye’de geçen yıl yapılan seçimler, Erdoğan’ın Cumhurbaşkanı olarak seçilmesi, ülkenin siyasi düzenini değiştirmeye yönelik çabaları, Türk yetkililerinin yurt içi ve bölgesel sorunlar ile etkenlerin çözümüne ilişkin Kürtlerle görüşmeleri ayrıca dalgalanan Ankara-Tahran ticari ilişkileri konusunda bir mülakat yapıldı.

SORU: Türkiye’de geçen yıl yapılan seçimler ve Erdoğan’ın Cumhurbaşkanı olarak seçilmesinin ülkenin siyasi düzeninin değiştirilmesi yönünde değerlendirilmesi hakkında ne düşünüyorsunuz? Türkiye’nin siyasi düzeninde yapılacak bu değişimin bölge ülkeleri ve İran üzerindeki etkileri ne olacak?

ALİ RIZA BİGDELİ: Türkiye Cumhurbaşkanlığı seçimlerini bu yılın siyasi gelişmeleri bakımında iki açıdan değerlendirmek mümkün. Birincisi böyle bir seçimde Adalet ve Kalkınma Partisinin (AKP) yeniden zafer kazanması ve ikincisi de doğrudan halkın oylamasıyla yapılan bir seçimde Erdoğan’ın Türkiye’nin ilk Cumhurbaşkanı olarak seçilmesidir.

Türkiye, haziran ayında yapılacak olan genel seçimlere hazırlanıyor. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Yeni Türkiye” sloganıyla son 12 yılda adımlar attı ve temel haklar çerçevesinde gerçekleştirilmesi hâlinde bu, ülkede önemli bir gelişme sayılacaktır. Orta Doğu gelişmeleri konusundaki bazı ihtilaflara rağmen iki ülkenin gerektiğinde birbiriyle etkileşim ve ekonomik ilişkilerin geliştirmesi konusunda ortak bakış açısı bulunuyor. Biz, Türkiye’de siyasi istikrarın olmasını kendimiz için fırsat telaki ediyoruz.

SORU: Türk yetkililerinin birkaç yıllık sorunun çözülmesi ve -tabii Kürtlere ayrıcalığı da beraberinde getiren- Kürtlerle daha fazla yakınlaşma İran için hangi fırsatlarla sorunları beraberinde getirebilir? Sizce bu müzakerelerin sonucu ne olacak?

BİGDELİ: Mademki bu süreç vatandaşlık haklarının yükseltilmesi, yaşam koşularının iyileştirilmesi ve Türkiye’nin Kürt yerleşim bölgelerinin kalkınması kapsamında takip ediliyor; o zaman Türkiye ve İran`a bütün bölge için fırsat sunacak.

Çözüm süreci, ülkenin İran ile sınırı bulunan doğu bölgelerinin kalkınmasıyla sonuçlanabilir. Türkiye’de dengeli ve sürdürülebilir kalkınma, İran ekonomisi için özellikle de ülkemizin batı illerinin çıkarınadır.

SORU: Son birkaç yıl içinde yukarı yönlü trendi takip eden Türkiye ve İran arasındaki ticari ilişkiler Suriye kriziyle dalgalanmalar yaşadı. İkili ilişkilerin üzerine de etkisi bulunan bölgenin mevcut gelişmelerini dikkate alınca sizin iki tarafın ekonomi ilişkileri konusundaki değerlendirmeniz ne olacak? Acaba 30 milyar dolar hedefi gelecek kaç yıl içinde mümkün olacak?

BİGDELİ: Ben, bölgedeki gelişmelerin iki ülkenin ekonomi ilişkileri üzerinde gözle görülür olumsuz etkisinin olduğuna inanmıyorum. İki taraf böyle bir sürecin şekillenmesini önlemek için karşılıklı çaba gösterdi. Bizim ticari ilişkilerin rekoru Orta Doğu’nun bu kriz döneminde kaydedildi.

2014 yılında Türkiye ve İran arasında kaydedilen ticari iş birliği yaklaşık 14 milyar dolar oldu. İran’ın ihracat payı 10 milyar dolar ve Türkiye’nin ihracat payı da bu yılda dört milyar dolar olarak gerçekleşti. Tabii turizm, eğitim, Türkiye’deki İranlı şirketlerin geliri ve ev satın alma rakamlarının sayılması bu rakamı daha da yükseltecektir.

30 milyar dolar hedefine ulaşmak için bizim iki ülkenin enerji, sanayi, ticaret, taşımacılık ve bankacılık alanlarda ekonomi ilişkilerindeki yeni kapasitelerden faydalanmamıza ihtiyaç var. Bu yönde hareket ediyoruz ve eğer doğal gaz ihracatı ile para transferi konusunda anlaşmaya varırsak bence hedefimize çok yaklaşmış olacağız.

SORU: Geçen bir yıl içinde İran’ın Türkiye ile ilgili dış politikasının güçlü ve zayıf yanlarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

BİGDELİ: Son bir yıl içinde İran’ın dış politikasının güçlü yanı, hükûmetimizin komşular ve Türkiye ile olan ciddi bağlarıdır. İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin ziyareti, Yüksek Düzeyli Stratejik İş Birliği Konseyinin ilk toplantısının yapılışı, iki ülke yetkililerinin ziyaret trafiği ve Türkiye ile iş birliği konusunda uzlaşının olması dikkati çekicidir.

Bizim zayıf yanımızsa halkımızın devam eden tek taraflı ilişkileridir. Komşularla ortak ve kalıcı bağların kurulması için karşılıklı tanışma ve de etkileşime ihtiyaç duyuyoruz. Halkımız Türkiye’yi ziyaret ediyor, öğrencilerimiz buraya geliyor ama Türk halkı ve eğitimle ilgilenenlerin ayağı İran’a gitmeye henüz alışmadı.

SORU: Gelecek yılda ilişkilerin düzeyini arttırılmasına yönelik ne programlarınız var?

BİGDELİ: Bence programların düzenlenmesi için gerekli hazırlıkların yapılması ve ilişkilerin geliştirilmesinin izlenmesiyle ilgili işlemler yapıldı. Gerekli irade mevcut. İkili ilişkilerde devlet, özel sektör ve halk arasında olan üç düzeyde ilişkilerin kolaylaştırılmasına ihtiyacımız var. Siyasi ve uluslararası ekonomi koşullarının eskisine nazaran daha uygun hâle geldiği görünüyor. Bölge konuları eskisi gibi iki ülkenin endişe duyduğu alan olarak devam edecek ama terörle mücadele ve bölgesel ortak tehditler bizi birbirimize daha da yaklaştırabilir. (İran, Fars Haber Ajansı - 14 Mart 2015)