İsrail`den Tazminat Teklifi

Barak Ravid

Batılı diplomatların Haaretz’e bildirdiğine göre İsrail, 2010 yılında İsrail Savunma Kuvvetlerinin Mavi Marmara gemisinde öldürdüğü dokuz Türk vatandaşının aileleri ve yaralananlar için Türkiye’ye 20 milyon dolar tazminat teklif etti.

Müzakereler hakkında bilgilendirilen ama isimlerinin verilmesini istemeyen diplomatlar, ilerleme kaydedildiğini ama henüz bir anlaşmaya varılamadığını söyledi.

Türkiye ile İsrail arasında aylardır hızını kaybeden uzlaşma müzakereleri, aralık ayı başında Türkler İsrailli müzakere ekibini -Ulusal güvenlik danışmanı Yossi Cohen, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun özel elçisi Joseph Ciechanover ve Dışişleri Bakanlığından Nissim Ben Sheetrit- İstanbul’a davet ettiğinde yeniden canlandı.

Görüşmelerin bu turunda Türkler, tavırlarını yumuşattı ve tazminat taleplerini düşürdü. Batılı diplomatlar Haaretz’e, Türklerin 30 milyon dolar talep ettiklerini söyledi. Bu, yine de İsrail’in ödemeye hazır olduğu miktar olan 15 milyon doların iki katı.

Müzakerecilerin evlerine döndüklerinden sonraki haftalarda Netanyahu, kendileriyle birkaç görüşmede bulundu ve akabinde de İsrail’in teklifini 20 milyon dolara çıkartmaya karar verdi. Batılı diplomatlar, Netanyahu’nun ekibe gerekirse bir anlaşma kotarmak için miktarı 3 milyon dolar artırma izni verdiğini söyledi. Türkiye’nin tavrında esneklik gösterip talebini düşürmeye istekli olup olmayacağı belli değil.

Para doğrudan yaralananlara veya kurbanların ailelerine ödenmeyecek. Bir insani yardım fonuna yatırılacak ve tanımlanan kriterlere göre mağdurlara dağıtılacak.

Kudüs’teki yetkililer, Batılı diplomatların sözünü ettiği miktarları teyit etmeyi reddetti ama inkâr da etmediler. Sadece taraflar arasındaki temasların devam ettiğini ve sonucun olumlu olduğunu söylediler.

İsrailli yetkililer -Türkler için önemli olan- tazminatın dışında ülkeler arasında bir uzlaşma anlaşmasının da İsrail için önemli olan henüz sonuca bağlanmamış meselelere bağlı olduğunu belirtti.

İsrail için önemli olan mesele, filonun durdurulması olayına karışan İsrail Savunma Kuvvetleri askerleri ve yetkilileri hakkındaki davaların iptal edilmesi. İsrail, Türkiye’nin, anlaşmanın parçası olarak bekleyen davanın geçersiz kılınmasını sağlayan ve başka davalar açılmasını engelleyen bir yasa geçirmesini talep ediyor.

Kudüs ayrıca Türkiye ile ilişkilerin normalleşmesinin Tel Aviv ve Ankara büyükelçilerinin sembolik olarak geri dönmelerinin ötesine geçmesini istiyor. İsrail, Türkiye ile diplomatik ilişkinin, bakanlar seviyesinde görüşmelerin, karşılıklı ziyaretlerin yeniden başlamasını da arzu ediyor. İsrail, Türkiye’nin uluslararası forumlarda İsrail’e karşı hareket etmemesini ve medyada İsrail’e nutuk çekmeye son vermesini de bekliyor.

Uzun bir süredir Türkiye, İsrail’in Gazze’ye uyguladığı ablukayı kaldırmasını talep ediyordu ama 8 Kasım’da Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, ülkesinin İsrail’in Gazze’ye insani yardım mallarının iletilmesine izin verme yönündeki değişen politikalarından memnun olduğunu söyledi.(İsrail`de yayınlanan Haaretz - 3 Şubat 2014)