Japon kredi derecelendirme kuruluşu: OHAL yabancı sermayeyi korkuttu, seri iflas riski büyüdü

Ekonomi genelinde firmaların nakit tutma eğiliminin artması, ödeme sürelerinin uzamış olması ve ödeme arzusundaki düşüklük halleri, seri iflas risklerini büyütmüştür. Kredi Garanti Fonu ve bankaların toleransı ile ekonomide bir miktar yumuşatılmış olan genel nakit sıkışıklığı, tedarikçi zinciri vasıtasıyla hem yatay hem de dikey olarak sektörler ve firmalar arasına ve ekonominin geneline sirayet ederek kritik boyutlara yükselmiş ve seri iflas olasılıklarını hayli artırdı. 

Ayrıca, mevcut konjonktürde bankaların riskli ilan ettikleri sektörlere yönelik kredi isteksizliği de bu nakit sıkıntısını artıracak. Mutlak miktarı 40 milyar dolara ulaşacak olan cari açığın finansman kalitesi bozuldu. Batı dünyasıyla gerginleşen ilişkilerin topyekûn olarak ekonomiyi daraltıcı olasılıkları Türkiye´nin en önemli ekonomik risklerdendir. Hukuksal eksiklikler ve hukuksal aşınmalar da Türkiye için gelen yabancı sermaye açısından büyük risk yaratıyor.'

´OHAL´İN UZATILMASI YATIRIMCILARI ENDİŞELENDİRİYOR´

İnşaat şirketlerinin likidite sıkıntısı yaşadığını ve sektörün iflas riskiyle karşı karşıya olduğunu dile getiren JCR Eurasia Rating Başkanı, OHAL´in piyasalara etkisini ise şöyle değerlendirdi: 'OHAL´in peş peşe uzatılması, piyasalara “Artık OHAL kalıcılaşmıştır” algısı yarattı. Bu piyasaları tedirgin ediyor. Zira başlangıçta hukuk ve özgürlükleri koruma amacıyla ilan edilen OHAL´in peş peşe uzatılması, parlamentonun yönetim hakkının ve demokrasinin askıda kaldığı sürenin de kesintisiz olarak uzatıldığı algısını beraberinde getirmekte ve yatırımcıları endişelendirmekte. 

OHAL, yabancı yatırımcıların ülkeden çıkışlarına veya ülkeye gelmeyi ertelemelerine sebep oluyor. OHAL döneminde yaşanan hukuki uygulamalar yabancı sermayeyi korkuttu ve belirsizliği artırdı. Türkiye´nin ve dünyadaki tüm toplumların temel ihtiyacı her zaman daha çok demokrasidir. Piyasalardaki stresin temel sebebi olan OHAL´in, devam etmesi, yığınsal yoksulluğu da artıracak. OHAL´in yarattığı siyasal belirsizlik ve istikrarsızlık hali döviz kuruna ve buradan genel maliyet artışına yansıyarak fiyatları yukarı çekiyor. OHAL´in artık uzatılma gerekçesi ortadan kalktı.'

´EĞİTİM VE HUKUKTA REFORMA İHTİYAÇ VAR´ 

Türkiye´nin eğitim ve hukuk reformuna ihtiyaç duyduğunu dile getiren Ökmen şu ifadeleri kullandı: 'Türkiye´de her hükümet kendi eğitim sistemini kurmak istedi. Eğer eğitime böyle yaklaşırsanız eğitimin stratejik özelliği kayboluyor. İşsizlikte bir katılaşma var. Bunun en büyük sebebi belki de yüzde 70 sebebi eğitimdeki yanlış politikalar. Çok iyi okulları bitiren üniversiteleri mezunları bile işsiz. Burada ciddi bir reforma ihtiyaç var. İkincisi en önemlisi hukuksal reformun yapılması gerekiyor. Özellikle demokraside bir erozyon oluştu. Bunun telafi edilmesi ve daha da geliştirilip AB standarlarına uyumlulaştırılması gerekiyor.' 

´FAİZİN DÜŞÜRÜLMESİ MÜMKÜN DEĞİL´ 

'Hem Cumhurbaşkanı hem de hükümet kanadından sürekli ‘faiz indirin´ baskısı var. Var olan ortamda faiz iner mi?' sorusu yöneltilen Ökmen´e göre faizin düşürülmesi imkansız: 'Merkez´in sıkı para politikası uygularken elinde tutuğu tek bir silahı vardır: Faiz. Onu da yukarıda tutması gerekir. Eğer faizi indirin diyorsanız o zaman OVP´nin içine sıkı para politikası maddesini koymamanız gerekir. Burada bir çelişki var. Teknik olarak da faizin düşürülmesi mümkün deği. Faiz indirin baskısı bu dönemde başarılı olmaz. Sıcak para girişlerinin devam etmesi yönündeki kapalı politik arzu nedeniyle, uzun vadede faiz genel seviyesi yüksek kalmaya devam edecek.' 

´YATIRIM YAPANLARA KARŞI SORUMLUYUZ´ 

Ökmen, kredi derecelendirme kuruluşları Türkiye´nin notunu indirdiğinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve hükümetten gelen eleştiriler hakkında şunları söyledi: 'Biz yatırımcıların adına notlar veriyoruz. Biz Türkiye´nin varlıklarına yatırım yapanlara karşı sorumluyuz. Yatırımcılardan eleştiri geldiğinde biz çok önemseriz. Ama yatırımcılardan gelmiyor eleştiriler. Reyting kuruluşlarının en büyük itibar yeri piyasadır. Piyasa kabul etmişse itibarınız da artıyordur. Eleştiriler, kuruluşlarının esas muhatabı olan yatırımcılardan değil de risk analizi yapılan ülkelerin bizzat kendilerinden geldiği için bu türlü eleştirilerin piyasalar tarafından dikkate alınma seviyesi hep düşük kalmaktadır.' 

´KRİZ HALİNİN DEVAMI SAVUNMA KABİLİYETİNİ AZALTIYOR´ 

AB ülkeleri, ABD ve diğer ülkelerle ilişkilerde yaşanan gerginliklerin belirsizlik algısını kalcı hale getirdiğini belirten JCR Eurasia Rating Başkanı şöyle konuştu: 'Türkiye ile ABD ve Almanya başta olma üzere bilumum Batı dünyası arasında çok boyutlu ve giderek derinleşen bir gerginlik, güvensizlik ve bakış farklılığı hali ortaya çıktı. Kriz halinin devam etmesi Türkiye´nin savunma kabiliyetinin azaltıyor. Türkiye´deki demokratik aşınmalar ve içerdeki kutuplaşmalar, uluslararası ilişkilerin seyrinde Türkiye´nin zora sokulmasını, genel bakış açılarının Türkiye aleyhine kullanılmasını kolaylaştırıyor. İş dünyasıyla yabancı yatırımcılar nezdinde belirsizlik algısının kalıcı hale dönmesine sebep oluyor.'