Kanada Türkiye İle İlişkileri Geliştirmeli

J.C. Bourque

Kanada hükûmetinin Güney Kore ile imzaladığı ticaret anlaşması, hükûmetin Kanada ticaretini çeşitlendirme çabalarından sonuncusu. Hükûmetin bu konudaki girişimleri övgüyü hak ediyor ve diğer federal girişimlerden daha sistematik ve muhtemelen daha etkili.

Kanada`nın ticaretini çeşitlendirme girişimi eski bir hedef olsa da Kanada kapitalizminin İngilizce konuşan dünya dışındaki pazarlara yönelmedeki başarısızlığı da bir o kadar eski. Hükûmetin tüm iyi niyetine rağmen gelişmekte olan piyasalarda fırsatlar yakalamak ve ülkenin refahını sürdürmesi için gereken stratejik esnekliği yaratmak Kanadalı şirketlere düşüyor.

Bu hedef doğrultusunda Toronto Üniversitesinin Rotman İşletme ve Ticaret Okulları öğrencilerine gelişmekte olan piyasaları tanıtmaya girişti. Rotman Ticaret programı dâhilinde seçilmiş lisans öğrencileri iş, ekonomi ve siyaset dünyasından liderlerle görüşmek üzere Türkiye`nin İstanbul kentine gönderiliyor.

Türkiye çağımızda ticari anlamda meydan okumanın en iyi örneklerden biri. Son on yılda çok büyük oranda ekonomik büyüme katetti, önemli ekonomik reformlar yaptı ve güçlü küresel şirketler ve markalar oluşturdu (KOÇ holding ve THY gibi). İstanbul, Avrupa ile Asya arasında yer alan ve Orta Doğu, Kafkaslar ve Orta Asya ile sınırı bulunan büyüyen bir bölgesel gücün gelişen dünya kenti. Ancak Türkiye`nin siyasi istikrarı giderek bozuluyor. Burası Kanadalı şirketler için hem büyük riskler taşıyan hem de büyük kârlar getirebilecek türden bir pazar. Bu fırsata önem verdiğini gösteren Kanada hükûmeti, Türkiye ile ilişkilerine öncelik veriyor. Bakanlar düzeyinde başarılı görüşmeler yürütüyor ve konsolosluklarını İstanbul`a doğru genişletiyor.

Türkiye gibi piyasalar geleneksel pazarlardan daha zorlu ve daha hassas olur. Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalarla ilişkilerde dikkate alınması gereken bazı önemli hususlar vardır.

İş Dünyasında Ekonomik Temeller Kadar Siyaset de Önemlidir

Gelişmiş piyasalarda ekonomi ve ticaret genellikle kültürel ve siyasi meselelerden ayrı yürür. Ancak bu gelişmekte olan piyasalarda çoğunlukla böyle işlemez. Türkiye AB`ye üyelik çabaları dâhilinde ekonomisini etkileyen yasal çerçeveleri yeniden düzenlemek için büyük girişimlerde bulundu. Ancak Türkiye Başbakanı, ailesi ve hükûmet destekçisi iş adamlarının adlarının karıştığı son yolsuzluk skandalı, ciddi reformlar yapmaya çalışan düzenli bir ülke imajına zarar veriyor. Bazı kesimler Başbakan Recep Erdoğan`ın Boğaz`ın mini Putin`i olduğunu söylüyor. Başbakan`ın gizli telefon görüşmelerinin kaydedilip güvenlik hizmetleri tarafından yayımlanması Türkiye siyasetindeki derin çatlakları gözler önüne seriyor ve bu çatlaklar şimdi de ekonomi dünyasını etkiliyor.

Bu tür pazarlarda ticari zeka ve bilgi tek başına yeterli değildir. Siyasileştirilmiş bir düzen ve siyasi ortamın nasıl müzakere edileceğini anlamak hayati önem taşımaktadır.

Her Müşteri Gibi Gelişmekte Olan Piyasalar da Sizdeki Bir Şeye Sahip Olmayı İstemelidir

Türkiye yeni gelişiyor olabilir ama tecrübesiz değil. Ülkenin çok sayıda büyük holdingi, gelişmiş bankacılık ve danışmanlık hizmetleri, İstanbul Borsasında hızla büyüyen bir para piyasası ve güçlü küresel bağlantıları bulunuyor. Çin gibi Türkiye`nin de eksiği teknoloji ve ustalık. Türkiye etkileyici bir şekilde son beş yılda onlarca yeni konsolosluk açtı ve dünya genelinde bu konsolosluklara yatırım yetkilileri atadı. (Toronto Konsolosluğu 2010`da açıldı). Bu makamlar Kanadalıları, Türkiye`nin ekonomimizden ne istediği konusunda eğitmede iyi işler çıkardılar. Madencilik yatırımları ve teknik yeterlilik ülkenin önemli menfaatleri arasında. Kafkaslar ve Orta Asya`dan Avrupa`ya uzanan doğal gaz rotasında ara durak olması nedeniyle Türkiye, boru hattı ve enerji altyapısı alanında yeterli olmak istiyor.

Bilgi aktarımı yeni ortaklıkların oluşmasını sağlayacaktır. Kanadalı şirketler bu alanda sunabilecekleri fırsatlar yaratmalıdır.

Yerel Bağlantılar Zorunlu

Türkiye iş dünyasına uyum göstermek için önemli adımlar attı. Yeni ticaret yasası şeffaflığı artırdı, azınlık hisse sahiplerinin haklarını koruma kanunları ve bağımsız denetim zorunluluğu getirdi. Fakat kanunlar ancak onları uygulayan yasal organlar kadar iyi olabilir. Türkiye`nin adalet ve hukuk sistemi henüz gelişim aşamasında ve siyasi ve hizipçi çatışmaların etkisinde. Türkiye`nin siyasi ve ekonomik yaşamını Bizans`a benzetmek uygun olur. Bu nedenle ortak girişimlerde yerel uzmanlardan faydalanmak, gelişen her pazarda olduğu gibi Türkiye`de de son derece önemlidir.

Kanada`nın önümüzdeki yıllardaki refahı, gelişmekte olan ekonomilerin hızlı büyüyen pazarlarını ele geçirmek için büyük çaba gösterilmesine bağlıdır. Ticari ve küresel istikrarsızlık gibi acı gerçekler bunu eskisinden daha da zor hâle getiriyor. Türkiye gibi ülkeler bu gerçeğin en iyi örnekleri. Kanadalı şirketler aynı anda hem büyük fırsatlar hem de büyük riskler sunan yeni dünyaya girmek ve başarılı olabilmek için stratejiler geliştirmelidir. (The Globe And Mail - 17 Mart 2014)