Obama Dalay Lama’yla Görüştü

Beyaz Saray’daki görüşme basına kapalı gerçekleşti. Beyaz Saray sözcüsü Jay Carney, Obama’nın Tibet’in dini, kültürel ve dil geleneğine güçlü desteği yinelediğini açıkladı. Obama ayrıca Dalay Lama’nın Tibet’in özerkliği için şiddeti reddeden anlayışını da övdü.

Carney, Dalay Lama’nın Obama’ya Tibet’in bağımsızlığını istemediğini ve Çinli yetkililerle görüşmelere yeniden başlamayı umduğunu da söylediğini açıkladı.

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, Obama’nın Dalay Lama’yı “saygın bir dini ve kültürel lider” olarak ağırlayacağı bildirilmişti. Yapılan açıklamada, Dalay Lama’nın ne Tibetliler’in asimilasyonu, ne de Tibet’in Çin’den bağımsızlığını savunduğuna, onun yerine bir “orta yolu” benimsediğine dikkat çekildi.

Başkan Obama’nın Tibetli ruhani lideri Oval Ofis’te değil, Harita Salonu’nda ağırlayadı.

Ancak Çin Dışişleri Bakanlığı, Obama’ya Dalay Lama’yla görüşmeyi derhal iptal etme çağrısında bulunmuştu. Bakanlık sözcüsü Hua Çunying, görüşmenin iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilere ciddi yansımaları olacağı uyarısı yaptı.

Pekin hükümetine göre Dalay Lama, Budizm’i Çin karşıtı ayrılıkçı faaliyetlere araç olarak kullanıyor. Bundan dolayı Çin, Amerika Başkanı’nın Dalay Lama’yla görüşmesini hem içişlerine müdahale, hem de uluslararası normların ihlali olarak görüyor. Çin, görüşmenin Washington-Pekin ilişkilerine ağır zarar vereceği uyarısında bulunuyor.

Bununla birlikte Çin benzeri uyarıları, Obama’nın Dalay Lama’yla bir araya geldiği 2010 ve 2011 yıllarında da yapmıştı. Ancak iki ziyaret de Çin-Amerika ilişkilerini etkilememişti. Uzmanlar da Çin’in tepkisinin bir rutine dönüştüğüne işaret ediyor.

Ayrıca insan hakları örgütleri, Çin’in Tibetliler’e muamelesine küresel olarak dikkati çekmek için Beyaz Saray’daki bu görüşmelerin önemli olduğunu savunuyor. Çin 1949 yılında Tibet’i işgal etmişti.

Şubat 2009 yılından bu yana Çin işgalini protesto etmek isteyen 126 Tibetli, protesto amacıyla kendini yaktı. Pekin ‘terörizm’ diye nitelediği bu olaylardan Dalay Lama’yı sorumlu tutuyor.

Bununla birlikte Dalay Lama ve Hindistan’da kurulu sürgündeki Tibet hükümeti, Çin işgaline karşı çıkmakla birlikte, kendini yakma eylemlerine de destek vermiyor.

Birçok Tibetli Çin’i dini ve kültürel baskı yapmakla suçluyor. Tıpkı Doğu Türkistan’da olduğu gibi Pekin hükümetinin Tibet’e de Han Çinlileri’ni yerleştirilme politikaları, yerel halkı rahatsız ediyor. Çin ise Tibetliler’e dini açıdan özgürlük verdiğini savunuyor ve yine tıpkı Doğu Türkistan’da olduğu gibi Tibet’i de modernleştirdiğini ve yaşam standartlarını yükselttiğini iddia ediyor.