Otomotiv Alanında İş Birliği

Macit Mutamedi

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu üyesi Şükrü Tetik, ISNA haber ajansına röportaj verdi. Röportajda Amerikalıların, İran’da bulunmak için Türklere duydukları ihtiyaç, İran’ın otomotiv sanayisinin Türk otomotiv sanayisinden daha geride olması ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ülkede yerli araba üretilmesini istemesi gibi konular öne çıktı.

Türkiye’nin yedek parça üretici şirketlerinden oluşan bir heyet, İranlı otomotiv ve yedek parça üreticileriyle iş birliği fırsatlarını değerlendirmek için Tahran’ı ziyaret etti.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu üyesi ve söz konusu heyetin başkanlığını üstlenen Şükrü Tetik, İran-Türkiye oto sanayisi ve İran’ın Türkiye, Avrupa ve Amerika şirketleriyle ticaret ilişkilerinin geleceği konusundaki görüşlerini belirtti.

Türkiye’nin otomotiv sanayisinin montaj sanayisi olmadığını, aslında yabancı oto üretici şirketlerinin Türkiye’de üretim sahaları oluşturduğunu ve gerçekte Türk oto üretim şirketlerinin diğer ülkelerin lisansı altında faaliyet gösterdiklerini açıkladı.

Şükrü Tetik ile yapılan röportajın metni aşağıdadır:

SORU: Son bir yılda, İran’a uygulanan yaptırımların kaldırılmasından sonra birçok Avrupalı ve Amerikan yedek parça ve otomobil üreticisi şirket İran’da faaliyet göstermek istediklerini ifade ettiler, bu koşullarda siz de İran’ı ziyaret ettiniz. Acaba Türk sanayiciler İran’da faaliyet göstermek için Amerikan ve Avrupalı şirketlerle rekabet edebilecek mi?

CEVAP: Bu şirketler İran’da Türkiye ile rekabet etmeyecek, Amerikan ve Avrupalı şirketler İran’a gelirse Türk şirketlere de İran’da faaliyette bulunmaları için çağrıda bulunacak.

SORU: Amerikalılar ve Avrupalılar İran’da faaliyette bulunmak için neden Türklere ihtiyaç duysun?

CEVAP: Alman veya Fransız bir mühendisin İran’da kalması zordur ama Türk bir mühendis kültür ve dil açısında sorunla karşılaşmaz. Rusya’da da durum aynı. Amerikan Ford otomobil üreticisi şirketi bir parçayı ABD’den 10 tumana getirir ve 15 tuman da taşıması için para harcar ama Türkiye aynı parçayı 12 Türk lirasına Rusya’da üretiyor.

SORU: Şu anda bazı Avrupalı mühendisler İran’ın bazı fabrikalarında faaliyet gösteriyor. Son 10 yılda Asaluye’nin petrol projelerinde de yüzlerce Avrupalı ve Güney Koreli mühendis ve işçi çalıştı. Dolayısıyla Avrupalı ve Amerikan mühendis ve işçilerin İran’da kalmasına yönelik ne tür sorunlardan bahsediyorsunuz?

CEVAP: Eğer İran’ın sanayisinde yüzlerce Avrupalı faaliyet gösteriyorsa mutlaka onlara iyi ödeme yapılmıştır ama Türk mühendisler daha az bir maliyetle çalışır.

SORU: Amerikan ve Avrupalı şirketler, İran’ın otomobil sanayisinde yatırım yapacakları sırada Türk şirketlerinin aracı olarak bulunmasına ne hacet var?

CEVAP: Hiç şüphesiz Amerikan Ford şirketi İran’a yedek parça getirmek yerine bölgedeki yakın ve dost ülkeye haber verir ve Türkleri bu iş için gönderir. Türkiye’de faaliyet gösteren 4.400 yedek parça şirketinin yüzde 80’i teknolojilerini Avrupa ve Amerikalılardan almış bulunuyor. Dolayısıyla bizim için İran pazarında faaliyette bulunmanın maliyeti Avrupa ve Amerikalılardan daha az olacaktır.

SORU: Türk yedek parça şirketleri İran’da yatırım yapmak istiyor mu?

CEVAP: Bir Türk şirketin İran’da faaliyet göstermesi için İran’ın bu konuda istekte bulunması gerekir, yani İranlı ve Türk şirketlerin birbirlerine rakip olmaması bilakis iş birliği yapması lazım. Yaptırımlar kaldırılırsa -ki kaldırılmasını umut ediyoruz- bu konularda konuşabiliriz.

SORU: İki ülkenin sanayi iş birliklerinin geleceğini nasıl değerlendiriyorsunuz?

CEVAP: Türkiye, İran ve Rusya gibi ülkelerin bazı farklılıkları olmasına karşı bu ülkelerin birbirlerine ihtiyacı var. Türkiye’nin 75, İran’ın 80, Rusya’nın 140 milyon nüfusu var. Komşu ülkelerin nüfusu da yaklaşık 250 milyon. Dolayısıyla eğer bu üç ülke birbirini destekler ve karşılıklı yatırım yaparlarsa diğer ülkelere ihtiyaçları kalmaz. Bu konuda İranlı sanayiciler Türkiye’de yatırım yaparak Türkiye’de yaşamayı öğrendiler ve Türkiye’yi Avrupa’ya giden bir köprü olarak görüyorlar.

SORU: Türkiye’de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın istediği gibi milli otomobillerin üretimi ne zamandan itibaren başlayacak?

CEVAP: Bu konuda bir programımızın olduğunu ama detaylara giremeyeceğimi söylemem gerekiyor.

SORU: Türkiye, yedek parça ihracatı konusunda bazı başarılar elde etti. Bu başarılarının sırları nelerdir?

CEVAP: Türkiye’de otomobil üretimi 1950 yılından itibaren başladı, tabii diğer ülkelerin lisansı altında. Ülkedeki oto sanayisi montajla işe başladı ve adım adım engelleri aşarak bütün dünya ile iletişime geçti.

Türk otomobil sanayisinde çok fazla zaman ve para harcandı. Öyle ki Türkiye’de üretilen arabalar, yılın otomobili ve dünyadaki en iyi otomobil seçilerek ödüller aldı. Türkiye’de maliyetler az, mühendislik ve işçilerin çalışma kalitesi ise Avrupa’dan daha yüksek. (İran, ISNA – 27 Mayıs 2015)