Roma Büyükelçisi Aydın Sezgin İle Mülakat

Roberto Romagnoli

Bir Hayal Kırıklığı... Türkiye’nin Roma Büyükelçisi Aydın Sezgin, Papa’ya karşı Türk Başbakan ve bakanlar gibi ağır tonları kullanmıyor: “Bir hayal kırıklığı yaşadık çünkü Türkiye’yi ziyareti sırasında (geçtiğimiz yıl kasım ayında) Papa Hazretleri, Ermeni meselesi hakkında da barış ve uzlaşma perspektifleri olan görüşler ifade etmişti. Soykırım konusundaki sözleriyle bu düşünce çizgisini kırdı ve Türkiye’yi hayal kırıklığına uğrattı.”

ROBERTO ROMAGNOLI: Sayın Büyükelçi, Papa Bergoglio’nun meseleyi yeniden ele alıp geri bir adım atacağına inanıyor musunuz?

BÜYÜKELÇİ AYDIN SEZGİN: Bu krizi yaratan biz değiliz. Bu soruyu “ilk taşı atana” sormanız gerekir. Hristiyan dünyasının en üst düzeydeki ruhani yetkilisi olarak Aziz Papa’nın makamına saygı duymayı sürdürüyoruz ama haksız ithamı da bir yanıtı gerektiriyordu.

ROMAGNOLI: Lakin bazı yanıtlar abartılı bulundu. Papa’nın ülkesi Arjantin’in Nazilere sağladığı ev sahipliğinin konuyla ne ilgisi var?

SEZGİN: Türkiye Cumhuriyeti’nin bir bakanının söyledikleri hakkında yorum yapmam ancak Sayın Volkan Bozkır’ın Papa’nın evrensel rolüne atfen değil, bir Arjantinli olarak söylediklerine vurgu yaptığını düşünüyorum. Ayrıca, Arjantin’deki Ermeni diasporası sürekli Türkiye’ye saldırılarda bulunuyor. Papa, ülkesindeki Ermeni diasporasının savunduğu söylemleri, ifade etmeye karar vermiş görünüyor.

ROMAGNOLI: Azıcık şeytanın avukatlığını yapmak gerekirse, Papa’nın sözlerinin, haziranda düzenlenecek seçimler için Erdoğan’a iyi bir destek olabileceği söylenebilir.

SEZGİN: Türk seçmenlerinin davranışları bu olaydan etkilenmez.

ROMAGNOLI: Ermeni meselesi konusunda nihai bir noktaya nasıl ulaşılır?

SEZGİN: Yegâne yol, yeniden bir uzlaşmaya gidilmesidir. Ancak onlar (Ermeniler) bizim tarihî hafızamızın onlar gibi olması gerektiği yönünde ısrar ederlerse, hata ederler. Biz 1915 yılında meydana gelen olayları açıklığa kavuşturacak tarihî tespitler yapılmasına taraftarız. İtalya da diğer ülkeler gibi bizlerin bir masa etrafında görüşmesini teşvik ediyor. Biz hazırız ama onlar değil! Erivan’da şu anda yaptığımız konuşmaya dahi müsamaha gösterilmezdi; Türkiye’de ise hâlihazırda açık bir tartışma ortamı mevcuttur.

ROMAGNOLI: (Türkiye’de) soykırımdan bahsedildiğini duymak istemiyorsunuz. Katliam (sterminio) kelimesi kullanılabilir mi?

SEZGİN: Soykırım terimi hukuki bir kavramdır. Ayrıntılı bir şekilde tanımlanmıştır. Gerçekten bir soykırım yaşanıp yaşanmadığına yetkili bir mahkemenin karar vermesi gerekir. 1915 yılında meydana gelenler hiçbir şekilde bu terimin hukuki tanımlamasına girmemektedir.

ROMAGNOLI: Türkiye Avrupa Birliği üyeliğini hedefliyor ama Ermeni meselesi bunun önündeki engellerden biri. Siz Türkiye’nin kendisini gerçekten Avrupalı hissettiğinden emin misiniz?

SEZGİN: Kendini Avrupalı hissetmek tabiatıyla Ermenilerin tarihî hafızasını benimsemek anlamına gelmemektedir. Bu hafıza özellikle bazı Ermeni çevrelerince ve özellikle de Ermeni diasporası tarafından beslenmektedir. Ermenilerin hafızasının gerçeklere dayandığının savunulamayacağını burada vurgulamak isterim.

ROMAGNOLI: Papa’nın sözlerinden ve Erdoğan’ın yanıtından sonra Türkiye ile Vatikan’ın dönülmez bir noktaya geldiğini düşünüyor musunuz?

SEZGİN: Yoksa siz savaş ilan etmemiz gerektiğine mi inanıyorsunuz? Şaka bir yana, biz Vatikan ile ilişkilerimizin kopmasını istemiyoruz. Vatikan nezdindeki Büyükelçiliğimizi kapatmayı falan da düşünmüyoruz. Tabiatıyla bu olayın ilişkilerimize yansıması olacaktır ama diplomasiye de yer verileceği bir gerçektir.

ROMAGNOLI: Sizce bu olayın (soykırım meselesinin) Türk toplumu üzerindeki ağırlığı ne kadardır?

SEZGİN: Papa’nın ifadelerinin tüm Türk toplumunu son derece incittiğine inanıyorum. Acı veren sözler. Geçmişimiz üzerinde haksız ithamlara maruz kalmak kabul edilemez.

ROMAGNOLI: Türkiye ve Ermenistan’ın kendi yaklaşımlarını muhafaza ederek el sıkışmalarının mümkün olabileceğine inanıyor musunuz?

SEZGİN: İki ülkenin el sıkışmaması için hiçbir neden yok. Ancak Ermenistan’ın meseleyi en azından tartışacak olgunluğa sahip olması gerekir. Ermenistan’ı düşman bir ülke olarak görmüyorum ancak bugün Azerbaycan’ın topraklarının yüzde 20’sine sahip çıktığı için işgalci bir devlet olduğunu da burada hatırlatmadan geçemeyeceğim.

ROMAGNOLI: Sayın Büyükelçi, siz, söylediklerinden ve hoşunuza gitmeyen sözlerinden dolayı Papa’yı affeder miydiniz?

SEZGİN: Siz burada benimle konuşurken Türkiye Cumhuriyeti’nin bir temsilcisiyle konuşuyorsunuz (Aydın Sezgin ile değil). Bu konuşmayı şahsi kimliğimle değil, resmî unvanımla yapıyorum. Papa’yı affetmek bana düşmez.(İtalya, Il Messaggero - 15 Nisan 2015)