Rusya´nın İstanbul Başkonsolosluğu, İsmet İnönü´nün tarihi SSCB ziyaretine ilişkin belgeleri yayınladı

Rusya´nın İstanbul Başkonsolosluğu, Rus-Türk diplomatik ilişkilerinin kurulmasının 100. yıldönümü dolayısıyla İnönü´nün 1932 yılında yaptığı tarihi SSCB ziyareti ve bu ziyarete karşılık olarak SSCB Askeri ve Deniz İşleri Halk Komiseri Voroşilov´un gerçekleştirdiği Türkiye ziyaretine ilişkin belgeleri yayınladı.

Rus-Türk diplomatik ilişkilerinin kurulmasının 100. yıldönümü dolayısıyla arşiv fotoğraflarına ve tarihi bilgilere yer verdiği paylaşımlarına devam eden Rusya´nın İstanbul Başkonsolosluğu, Türkiye Cumhuriyeti´nin ilk Başbakanı İsmet İnönü´nün 1932 yılında gerçekleştirdiği tarihi SSCB ziyareti ile SSCB Askeri ve Deniz İşleri Halk Komiseri (Bakanı) Kliment Voroşilov´un karşı Türkiye ziyaretine ilişkin belgeleri yayınladı.

Başkonsolosluğun Facebook hesabından yaptığı son paylaşımda, şu ifadelere yer verildi:

'Rus-Türk Diplomatik Münasebetlerinin Tesisinin 100. Yıldönümü Dolayısıyla (Tarihî Olgular, Belgeler, Olaylar). İsmet İnönü´nün Rusya Ziyareti: Rus bilim adamı Türkolog D. E. Eremeev´e göre 1920´li yıllarda başlayan Sovyet – Türk münasebetlerinin “altın çağı”, 30´lu yılların ilk yarısında da devam etti. O dönemde taraflar arasında karşılıklı olarak resmî ziyaretler gerçekleşti. 1930-31 yıllarında Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras ile SSCB Dışişleri Bakanlığı Halk Komiseri (Bakanı) M. M. Litvinov, karşılıklı ziyaretlerde bulundular. Nisan-Mayıs 1932´de ise İsmet İnönü başkanlığındaki Türk heyeti, SSCB´yi ziyaret etti. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı İsmet İnönü, Rüştü Aras ve Sovyetlerin Ankara Büyükelçisi Yakov Surits´in refakatinde 25 Nisan´da gemiyle İstanbul´dan Odesa´ya yola çıktılar, oradan da 28 Nisan´da trenle Moskova´ya gittiler. Garda SSCB Halk Komiserleri Sovyeti (Parlamento) Başkanı V. M. Molotov ile M. M. Litvinov´un katılımıyla misafirleri karşılama töreni yapıldı.

1 Mayıs günü
Türk heyeti, Kızıl Meydan´da yapılan törene katıldı. 3 Mayıs´ta ise İsmet İnönü, Leningrad (bugünkü St. Petersburg)´a gitti, 10 Mayıs´ta da memleketine döndü. Başbakanın ziyaretinin gündemini büyük ölçüde iki ülke arasındaki ticarî-ekonomik işbirliğinin gelişimi konusu oluşturdu. 6 Mayıs 1932´de K. E. Voroşilov´un dairesinde Sovyet tarafını temsilen İ. V. Stalin, V. M. Molotov, L. M. Karahan, Ya. Z. Surits´in, Türk tarafını temsilen de İsmet İnönü ile T. R. Aras´ın katıldığı bir görüşme yapıldı. Görüşme sırasında Türkiye´ye 20 yıllığına kredinin verilmesi konusunda anlaşmaya varıldı. Anlaşma, Türkiye´nin geri ödemeyi taksit olarak her yıl belirli ürünlerle yapmasını öngörüyordu. Kredinin bir kısmıyla Sovyet teknolojilerinin yardımıyla Kayseri ve Nazilli´de Türkiye Cumhuriyeti´nin ilk tekstil fabrikaları kuruldu. Dostluk simgesi olarak Sovyet Hükümeti ayrıca Ankara´ya tam teçhizatlı makine traktör istasyonu, 2 kamyon, otobüs, 5 küçük tank ve tam teçhizatlı 2 tank hediye etti.'

Rus-Türk Diplomatik Münasebetlerinin Tesisinin 100. Yıldönümü Dolayısıyla (Tarihî Olgular, Belgeler, Olaylar). İsmet İnönü´nün Rusya Ziyareti:

Rus bilim adamı Türkolog D. E. Eremeev´e göre 1920´li yıllarda başlayan Sovyet – Türk münasebetlerinin “altın çağı”, 30´lu yılların ilk yarısında da devam etti. O dönemde taraflar arasında karşılıklı olarak resmî ziyaretler gerçekleşti. 1930-31 yıllarında Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras ile SSCB Dışişleri Bakanlığı Halk Komiseri (Bakanı) M. M. Litvinov, karşılıklı ziyaretlerde bulundular. Nisan-Mayıs 1932´de ise İsmet İnönü başkanlığındaki Türk heyeti, SSCB´yi ziyaret etti.

Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı İsmet İnönü, Rüştü Aras ve Sovyetlerin Ankara Büyükelçisi Yakov Surits´in refakatinde 25 Nisan´da gemiyle İstanbul´dan Odesa´ya yola çıktılar, oradan da 28 Nisan´da trenle Moskova´ya gittiler. Garda SSCB Halk Komiserleri Sovyeti (Parlamento) Başkanı V. M. Molotov ile M. M. Litvinov´un katılımıyla misafirleri karşılama töreni yapıldı. 1 Mayıs günü Türk heyeti, Kızıl Meydan´da yapılan törene katıldı. 3 Mayıs´ta ise İsmet İnönü, Leningrad (bugünkü St. Petersburg)´a gitti, 10 Mayıs´ta da memleketine döndü. Başbakanın ziyaretinin gündemini büyük ölçüde iki ülke arasındaki ticarî-ekonomik işbirliğinin gelişimi konusu oluşturdu. 6 Mayıs 1932´de K. E. Voroşilov´un dairesinde Sovyet tarafını temsilen İ. V. Stalin, V. M. Molotov, L. M. Karahan, Ya. Z. Surits´in, Türk tarafını temsilen de İsmet İnönü ile T. R. Aras´ın katıldığı bir görüşme yapıldı. Görüşme sırasında Türkiye´ye 20 yıllığına kredinin verilmesi konusunda anlaşmaya varıldı. Anlaşma, Türkiye´nin geri ödemeyi taksit olarak her ayı
l belirli ürünlerle yapmasını öngörüyordu. Kredinin bir kısmıyla Sovyet teknolojilerinin yardımıyla Kayseri ve Nazilli´de Türkiye Cumhuriyeti´nin ilk tekstil fabrikaları kuruldu. Dostluk simgesi olarak Sovyet Hükümeti ayrıca Ankara´ya tam teçhizatlı makine traktör istasyonu, 2 kamyon, otobüs, 5 küçük tank ve tam teçhizatlı 2 tank hediye etti.

Paylaşımlarımızı takip edin. Yarın: K. Voroşilov´un Türkiye Ziyareti.

Foto 1: SSCB Dışişleri Halk Komiseri (Bakanı) M.M.Litvinov, Türkiye Dışişleri Bakanı Rüştü Aras ve Diğer Yetkililerle Birlikte Türkiye´deki Askeri Birliği Ziyareti Sırasında. Ankara 1931.

Kaynak: Aleksandr Kolesnikov, Atatürk Dönemi Türk-Rus İlişkileri: Türk-Sovyet İlişkilerinin Kuruluşunun 90. Yılı, Atatürk Araştırma Merkezi, 2010.

Foto 2: İ.İnönü ve V. Molotov Moskova Garı´nda Türk heyetini karşılama töreni sırasında, Nisan ayının sonu, 1932

Foto 3: Türkiye Başbakanı İ. İnönü´nün başkanlığındaki heyetin SSCB ziyareti, 1932.

Foto 4: Türkiye Başbakanı İ. İnönü, 1 Mayıs kutlamalarında (1932)

Foto 5: İ. İnönü´nün Leningrad ziyareti. İnönü, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras ve SSSCB´nin Ankara Büyükelçisi Ya. Surits ile birlikte, 1932.

Kaynak: İnönü Fonu internet sitesi, http://www.ismetinonu.org.tr/tarihte-bugun-25-nisan/

(Текст на русском языке ниже) Rus-Türk Diplomatik Münasebetlerinin Tesisinin 100. Yıldönümü Dolayısıyla (Tarihî Olgular, Belgeler, Olaylar). K. Voroşilov´un Türkiye Ziyareti:

İ. İnönü´nün SSCB ziyaretine iade-i ziyaret olarak 26 Ekim 1933´te SSCB Askerî ve Deniz İşleri Halk Komiseri (Bakanı) Kliment Voroşilov başkanlığındaki heyet, Türkiye´ye geldi. Heyetin içerisinde S. M. Budönnıy, A. S. Bubnov, G. M. Krjijanovskiy de yer aldı. Ziyaret 9 Kasım´a kadar sürdü. 29 Ekim´de heyet, Ankara´daki Türk Cumhuriyeti´nin 10. Yıldönümü dolayısıyla yapılan törene katıldı. Voroşilov, Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü ile birlikte resmî geçidi kabul ettiler. Bu, eşi benzeri olmayan bir olaydı ve gerek töreni izleyenler gerekse de yabancı diplomatlar üzerinde büyük etki yarattı. Heyet üyeleri ayrıca İstanbul´daki Askerî Okul ile Askerî Akademi´yi, birçok devlet ve özel kuruluşu, kültür müesseselerini, sanat sergilerini ziyaret etti. Ziyaret, ülkenin dört bir tarafında dostluk gösterilerine yol açtı. İzmir´de ana sokaklardan biri, Voroşilov Bulvarı olarak adlandırıldı.

Mustafa Kemal Atatürk 1933´te TBMM´ni açarken bu ziyaretin önemini şöyle yorumladı: “Bu ziyaret, ülkelerimiz arasındaki ilişkilerin derin içtenliğini göstermek için şanslı bir vesile oldu. Hiç şüphe yok ki her iki ülkemiz için zor zamanlarda doğmuş ve 13 yıl boyunca bütün sınavlardan daima başarıyla çıkmış olan dostluğumuz dünya barışının pekiştirilmesinin kıymetli ve önemli bir etkenidir”.

SSCB´nin Türkiye Büyükelçisi Yakov Surits Moskova´ya gönderdiği raporunda Sovyet heyetine gösterilen sıcak ilgiyi şöyle kaleme almıştır: “Bizim heyete İstanbul´da yapılan karşılama ve gösterilen ilgi, benim bütün beklentilerimin fevkinde oldu. Burada bulunduğum 10 yıl boyunca sadece diğer yabancı ülkelerin heyetlerine değil, Mustafa Kemal hariç Türk devlet adamlarına da böyle bir ilgi gösterilmemişti… Voroşilov ve yoldaşları İstanbul´da soylu yabancı olarak değil, bir halkın başka halkın yanına gönderdiği elçi olarak karşılandı.”

Paylaşımlarımızı takip edin. Yarın: 1920-1930´lu Yıllarda SSCB ile Türkiye Arasında Sosyo-Kültürel Alanda Gelişen İşbirliği

Foto 1: Sovyet Heyetinin Türkiye ziyareti, 1933. Heyetin Başkanı Askerî ve Deniz İşleri Bakanı ve SSCB Devrimci Askerî Konsey Başkanı Kliment Efremoviç Voroşilov (merkezde) şeref kıtasını dolaşırken

Foto 2: Sovyet Heyetinin Türkiye ziyareti, 1933. Heyetin Başkanı Askerî ve Deniz İşleri Bakanı ve SSCB Devrimci Askerî Konsey Başkanı Kliment Efremoviç Voroşilov Türkiye Cumhuriyeti´nin kuruluşunun 10. Yıldönümü dolayısıyla yapılan törende (29 Ekim 1923).

Foto 3: Sovyet Heyeti´nin Türkiye ziyareti, 1933. Heyetin Başkanı Askerî ve Deniz İşleri Bakanı ve SSCB Devrimci Askerî Konsey Başkanı Kliment Efremoviç Voroşilov (merkezde) Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk ile Türkiye Cumhuriyeti´nin kuruluşunun 10. Yıldönümü dolayısıyla yapılan törende (29 Ekim 1923). En solda: SSCB Dış İşleri Halk Komiser Yardımcısı (Başkan Yardımcısı) Lev Mihayloviç Karahan.

1,2,3 fotoğrafın kaynağı: RİA Novosti

Foto 4: Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk ve SSCB Savunma Halk Komiseri K.Y.Voroşilov, Türkiye Cumhuriyeti´nin 10. Yıldönümü Vesilesiyle Düzenlenen Askeri Törende. 29 Ekim 1933.

Foto 5: SSCB Savunma Halk Komiseri K.Y.Voroşilov ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, 29 Ekim 1933.

Foto 6: Mustafa Kemal Atatürk ve SSCB Savunma Halk Komiseri Kliment Voroşilov, Ankarada´ki SSCB Büyükelçiliği Binasından Çıkarken, 29 Ekim 1933.

Источник (фото 4-6): А.А.Колесников. Турецко-российские отношения эпохи Ататюрка, Анкара. 2010. Изд. Центр исследований Ататюрка, 2010.

4,5,6 fotoğrafların kaynağı: Aleksandr. Kolesnikov, Atatürk Dönemi Türk-Rus İlişkileri: Türk-Sovyet İlişkilerinin Kuruluşunun 90. Yılı, Atatürk Araştırma Merkezi, 2010.

Rusya-Türkiye ilişkilerinin kurulmasının 100. yıl dönümü 3 Haziran´da kutlanacak.