Tarihiyle Yüzleşen Bir Örnek

Li Zhenhuan

Tarih değiştirilemez. Türkiye Başbakanı’nın samimi açıklaması, bölgesel bir güç olan Başbakan’ın yürekliliğini ve vizyonunu gösterdi. Bu açıklamada, açıkça “katliam” denilmedi, ancak yine de bu tarihî bir adımdır. Sadece tarihle yüzleşme esas alındığında her ülke, birlikte geleceği inşa etme kabiliyetine sahiptir. Japon hükûmeti, Almanya ve Türkiye gibi ülkeleri örnek almalıdır.

Bu yıl 24 Nisan 1915 yılında meydana gelen “Ermeni olayı”nın, diğer adıyla “Ermeni katliamı”nın 99. yıl dönümüydü. Türkiye Başbakanı Erdoğan 23 Nisan’da yaptığı açıklamada, Osmanlı İmparatorluğu dönemindeki “Ermeni olayı”ndan dolayı ilk kez Ermenilere taziyelerini iletti.

Başbakan’ın açıklamasında şu ifadeler yer aldı: “Türk hükûmeti, 20. yüzyıl başlarında Osmanlı İmparatorluğu döneminde hayatını kaybeden Ermenilerin huzur içinde yatmasını diliyor. Biz, onların torunlarına içten taziyelerimizi iletiyoruz.” Erdoğan açıklamasında, Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında Türk, Kürt, Arap ve Ermeni gibi her milletin yaşamlarında zorluklar olduğunu söyledi. Bu tarihî süreci hatırlarken ve değerlendirirken, adil, insani ve sorumlu bir tavır takınılması konusunda çağrı yaptı. Erdoğan, bölgedeki her milletin “bu tarihî süreci olgunlukla konuşabileceğini ve hassasiyetle atalarının yaşadıkları zorlukları hatırlayacaklarını umduğunu' bildirdi. Aynı zamanda açıklamasında, Türkiye’de çoğulcu bir bakış açısıyla 1915 olaylarıyla ilgili farklı görüşlerin serbestçe ifade edildiğini söyledi. Ancak Erdoğan, “1915 olayları bahanesiyle Türkiye karşıtlığının kışkırtılmasına veya bu olayın siyasileştirilmesine izin verilmeyeceğini” vurguladı.

Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesinden kısa bir süre sonra Balkan Birliği, Osmanlı İmparatorluğu’na karşı savaş ilan etti. Bir zamanlar gözde olan Osmanlı İmparatorluğu’nun sonu gelmek üzereydi. Ülke, Doğu Cephesi’nde Rusya’ya yenildi. 1915 yılının başlarında Ermeniler, Rus ordusunun yardımıyla Ermenistan geçici hükûmetini kurdu. Geçici hükûmet kurulduktan sonra yaklaşık 150 bin Ermeni, Van’a göç etti. Geçici Hükûmet Başkanı, uygun zamanda Ermeni ordusunu Kafkas Cephesi’ne yönlendirdi. Bu, Türkiye’nin doğusundaki istikrarı tehdit etti ve Osmanlı’nın ürkmesine neden oldu.

Sonuç olarak Osmanlı İmparatorluğu, ilk darbeyi almış oldu. 24 Nisan akşamı, İstanbul’daki 650’den fazla Ermeni âlim ve önemli şahsiyet gözaltına alındı ve ardından idam edildi. Hemen sonrasında Osmanlı yönetimi, Osmanlı sınırlarındaki Ermenilerin sürgün edilmesi emrini verdi. Göç sürecinde çok sayıda Ermeni hayatını kaybetti.

Ermenistan ile ilgili yazılı kayıtlara göre 1915 yılının baharından 1916 yılının sonbaharına kadar olan süreçte, Osmanlı İmparatorluğu topraklarında yaşamını sürdüren iki milyon Ermeninin 1-1,5 milyonu katledildi, bunun dışındaki birkaç yüz bin kişi ise Türkiye’den kaçıp kurtuldu.

Tarih değiştirilemez. Türkiye Başbakanı’nın bu seferki samimi açıklaması, bölgesel bir güç olan Başbakan’ın yürekliliğini ve vizyonunu gösterdi. Bu açıklamada, açıkça “katliam” denilmedi, ancak yine de bu, tarihî bir adımdır. (Çin, Guangming Ribao - 26 Nisan 2014)