Türkiye, ABD İle İttifaka Doğru İlerliyor

Anne Barnard, Mark Landler

Hiçbir Amerika müttefiği İslam Devleti (İD) tehdidine Türkiye kadar yakın değil ve hiçbir ülke Başkan Obama’nın aşırılık yanlısı Sünni militanlarla mücadele amacıyla yarattığı koalisyonda daha önemli bir rol oynayamaz. Yine de Türkiye, kısmen Suriye ile sınırında vuku bulan çok ciddi çatışmalar nedeniyle söz konusu koalisyona katılmaya gönülsüz davranıyor.

Sınır karakollarının görüş alanı içindeki tepelerde karalara bürünmüş İD savaşçıları, geçen hafta boyunca Kobani’yi savunan Kürt militanlarla çatıştı. Kuşatma altındaki Kürt bölgesi Kobani, Suriye’nin güç durumdaki Kürtleri ile zıvanadan çıkan İD militanları arasındaki sert çatışmaların sonundaki ödül hâline geldi. Türk savaşçılar sınır tellerinin ardından olayları izliyor.

Türk yetkililer, Kürtlerin Suriye’ye kardeşlerine yardım etmeye gitmelerini engellerken, Suriyeli Kürtlerin, militanlardan Türkiye’ye kaçtıkları şiddetli, kasvetli bir durum yaşanıyor. Sınırdaki kaos ve Türkiye’nin kararsız tepkisi, Türkiye’nin Suriye’nin güneyindeki iç savaşında karmaşık rolünü yansıtıyor. Türkiye çatışan çıkarlar arasına kaldı: Sınırı boyunca İslamcı militanları yenilgiye uğratmak ve bu arada kendi Kürt ayrılıkçıları üzerindeki gücünü artırmak.

Kürt savaşçılar, burada militanlarla yakın mesafede savaşırken, ABD’nin Kobani’de İD’ye karşı ilk saldırılarında bulunmasıyla burada bir ikilem yaşandı.

Türk liderler, İD’nin acımasızlığını kınadı ancak militanlara karşı Amerika öncülüğündeki kampanyanın Suriyeli Kürtleri güçlendireceğinden endişe duyuyorlar. Suriyeli Kürtlerin savaşçıları Türkiye’deki Kürt ayrılıkçılarla ilişki içerisinde. Bu baskıya ilave olarak ABD, Irak’ta Kürtler ile ittifak içerisinde.

Geçen hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda Obama yönetimi ile yoğun lobi faaliyetlerinin ardından Türkiye, sonunda savaşta daha aktif bir rol almaya hazır görünüyordu.

Başkan Yardımcısı Joe Biden ile perşembe günü görüşen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin artık bir izleyici olarak kalmayacağını ilan etmek üzere ülkesine döndü. Erdoğan, “Bizim dinimiz masum insanların ölmesine izin vermez.” dedi. Fakat cumartesi günü Hürriyet gazetesinde yayımlanan açıklamalarında Erdoğan, Suriye’ye askerî operasyon onayını askıya alarak Türkiye’nin sınırlarını koruyacağını söyledi. Mevzunun perşembe günü Türk Meclisinde özel bir toplantıda ele alınması bekleniyor.

Fakat asker toplanması zor ve Türkiye’nin askerî rolünün Suriye’deki karmaşık çıkarlar tarafından engellenmesi mümkün görünüyor. Obama yönetimi yaptığı açıklamada, Biden ve Erdoğan’ın İD’yi yenilgiye uğratmak için, “askerî faaliyetler de dâhil olmak üzere çeşitli araçlarla” geniş kapsamlı bir koalisyon kurmasının aciliyetini tartıştıkları belirtildi.

Türkiye’nin birincil endişesi sınırında gerginliğin artması. ABD ve Arap müttefikleri Suriye’nin doğusuna sayısız hava saldırılarında bulundu ancak cumartesi gününe kadar Kobani’ye saldırılarda bulunulmadı. Kürt savaşçılar sadece hafif silahları olduğunu ve aşırılıkçıları uzak tutmaya çalıştıklarını söyleyerek acil yardım çağrılarında bulundu.

Sınırın her iki tarafında Kürtler ABD’nin Kobani’yi korumak için daha önce bir şey yapmamasına öfkeliler. Bazı Kürtler ABD’nin Türkiye’yi yatıştırmak için Kobani’yi ihmal ettiğinden şüpheleniyor.

Bir Türk siyasi analisti sınırdaki sahnelerin, Türkiye’nin Kürtleri ve Suriye’de üç yıldır süren iç savaşta Kobani çevresinde oluşturdukları yarı özerk bölgeyi, İD’den “daha büyük bir tehdit” olarak görme ihtimalini artırdığını söyledi.

Kobani’nin pek çok erkek sakini, güvenliklerini sağlamak için ailelerini Türkiye getirdiklerini ve savaşmak için geri dönmeyi planladıklarını söylüyor.

Fakat Kobani ve daha batıda Afrin’deki Kürt militanlar Suriye’de Hristiyanlar ve Müslümanların görece güvenlik ve uyum içinde yaşadıkları güvenli bölgeler yaratılması konusunda en etkili örgütler.

Obama’nın Genelkurmay Başkanı Orgeneral Martin E. Dempsey, Kürtlerin, Irak’ta olduğu kadar Suriye’de de kara gücü ortağı olabileceklerini söyledi.

Bu ihtimal Türklerin huzurunu bozsa da bazı uzmanlar, Türkiye’nin İD’yi yenilgiye uğratmaktan çıkarının, askerî eylemden kaçınsa da nihayetinde ABD’nin ve müttefiklerinin çıkarlarından farklı olmadığını söylüyor.

Kısa süre önce ABD’nin Türkiye Büyükelçisi olarak emekliye ayrılan Francis J. Ricciardone, “Belki de Türkiye, hava saldırılarına katılmaları gerektiği veya bu saldırılarda diğer müttefikleri açıkça desteklemeleri gerektiği sonucuna ulaşacak fakat daha az görünür destekler de önemli olabilir.” dedi. (ABD, The New York Times - 27 Eylül 2014)