Türkiye Daha Fazlasını Yapabilir

Arshad Mohammed

Türkiye, İslam Devletinin elinde rehin tutulan 46 Türk vatandaşı serbest bırakıldıktan sonra örgüte karşı ABD önderliğindeki koalisyonda daha büyük bir rol üstlenmek için yavaş yavaş harekete geçiyor gibi gözüküyor ancak militanlara askerî müdahalede bulunmak için ne kadar ileri gideceği henüz belirsiz.

ABD, radikal Sünni militan grupla savaşmak için Körfez Arap ülkelerini de içeren bir askerî koalisyon oluştururken Türkiye şu ana kadar, bu hafta içinde ABD önderliğinde Suriye’de yürütülen ve yer alması gereken hava saldırılarına katılmayarak bu taarruzlarda hiçbir rol üstlenmemiş durumda.

Ankara, evvelce, komşusuna karşı askerî bir müdahale girişimini reddetmiş olsa da ABD’nin Suriye’de 5 Körfez Arap ülkesinin de katılımıyla gerçekleştirdiği İslam Devleti mevzilerini hedef alan hava saldırılarından sonra tavrını değiştirdi.

Üst düzey bir Türk yetkili, Reuters’a yaptığı açıklamada, İslam Devletinden kısa adıyla bahsederek, “İD’ye karşı ABD ile askerî iş birliği yapmayı ciddi anlamda düşünüyoruz.” dedi.

Tavırdaki değişiklik, salı günü Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın, ABD önderliğindeki saldırılardan birkaç saat sonra yaptığı, “Operasyona gereken desteği vereceğiz. Destek askerî ya da lojistik olabilir.” mesajıyla aksetti.

Bu, bir Türk yetkilinin ABD önderliğindeki harekâta, Türkiye’nin askerî anlamda katkıda bulunmaya niyetli olduğunun açıkça dile getirildiği ilk açıklama gibi görünüyor.

Açıklama, İslam Devletinin, elinde bulunan 46 Türk rehineyi serbest bırakmasıyla Türkiye’nin askerî harekâtta yer almamasının en olası sebebinin ortadan kalkmasının adından geldi. Rehinelerin serbest bırakılmasından önce ABD’li yetkililer sık sık Türkiye’nin isteksizliğini, ülkesel “hassasiyetlere” bağlayarak açıklamışlardı.

Ayrıca büyük bir ülke olmasından ve Suriye ile uzun bir sınırı paylaşmasından ötürü, ABD önderliğindeki herhangi bir harekâtta stratejik açıdan en önemli ülkelerden biri konumunda olan Türkiye’ye daha fazla baskı uygulanarak ABD önderliğindeki koalisyonun büyüyebileceğine dair de emareler bulunuyor.

Erdoğan, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunda çarşamba günü yaptığı konuşmada, İD ile savaşmak konusunda açık bir ifade kullanmadı.

Ancak Türkiye’nin tereddütlerinin altında yatan başlıca unsurların hiçbiri değişmedi.

Analistlere göre bu unsurların arasında, Türk halkının bazı kesimlerinde, örgütün İslamcı tutumuna duyulan sevgi, Türkiye’nin ABD tarafından her zaman göreve hazır gibi görülmek istememesi, verilecek destekten azami faydayı koparmayı istemesi ve İslam Devletinin misilleme yapmasından korkulması bulunuyor.

Washington’daki düşünce kuruluşu Brookings Enstitüsünden Kemal Kirişçi, “Türkiye’nin rotası yavaş da olsa çok net bir biçimde değişiyor.” diyerek, Türkiye’nin koalisyonu destekleme noktasında ne kadar ileri gidebileceğine dair bir soruya, “Göreceğiz.” şeklinde cevap verdi.

ABD’nin Türkiye’den başlıca isteği, IŞİD olarak da bilinen İslam Devletine katılmak isteyen yabancı savaşçılar için önemli bir geçiş noktası hâline gelmiş 900 kilometrelik güvenliksiz Suriye sınırını daha iyi bir şekilde kontrol etmesi.

ABD’li yetkililer, kamu önünde yaptıkları açıklamalarda Türkiye`nin desteğinden memnun olduklarını söylüyor. ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, salı günü, ABD’nin Türkiye’den ihtiyacı olan desteği görüp görmediğine dair sorulan bir soruya, “Evet.” diyerek tek bir kelimeyle cevap verdi.

Adının açıklanmasını istemeyen ABD’li bir yetkili, “Türkler, yabancı savaşçılar ve sınır konularında artık daha kararlı adımlar atıyorlar ve bunun devam etmesini bekliyoruz. Doğrusunu söylemek gerekirse gerçekten ilerleme olduğunu görüyoruz.” şeklinde bir açıklama yaptı.

Ancak şu anda Lehigh Üniversitesinde ders veren eski bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi olan Henri Barkey, Türkiye’nin yabancı savaşçıların Suriye’ye akın etmelerini hızlandıran altyapıyı çökertmek için yapabileceği daha fazla şey olduğunu ileri sürüyor.

Barkey, “Türkler, dünyanın gözü onların üzerindeymiş gibi düşünerek bir şeyler yapma ihtiyacı hissediyorlar.” diyerek, Türkiye’nin Suriye’den yapılan petrol kaçakçılığını engellemeye başladığını ve sınıra güvenliği sağlamak için daha fazla güvenlik gücü gönderdiğini sözlerine ekledi. Barkey ayrıca “Ancak bu, henüz tam anlamıyla bir çaba değil.” dedi.

ABD’nin bakış açısına göre Türkiye’nin kaydedebileceği bir diğer önemli ilerleme de İncirlik Hava Üssü’nün öldürücü saldırılar için kullanıma açılması ki bu, Ankara’nın şu ana kadar izin vermediği bir durum.

Brüksel’deki düşünce kuruluşu Carnegie Uluslararası Barış Vakfından Sinan Ülgen, konuyla ilgili, “Washington, bu mücadeleyi IŞİD’in gücünü azaltıp onu tamamen yok etmek için yapılan askerî bir harekât olarak görüyorken Türkiye, IŞİD’i Irak ve Suriye’deki hükûmetlerin başarısızlığı olarak görüyor. Bu bir belirtidir.” şeklinde bir açıklama yaptı.

Ülgen ayrıca “Erdoğan’ın askerî olarak katkı sağlamaya hazır olduğu mesajı bir adım ileriye gidecek ve (belki) askerî saldırılar için İncirlik’in kullanımına izin verilecek. Ama Türkiye aynı zamanda şu konunun üstünde durmaya da devam edecek: Suriye’de mutlaka bir şey yapılması lazım.' dedi. (İngiliz Haber Ajansı Reuters - 25 Eylül 2014)