Türkiye... 'Enerji Koridoru'

Daniel Iriarte

Trans Anadolu`nun ilk etabı artık gerçek oldu. Bu hafta inşaa çalışmalarının başlaması, uluslararası basında fazlaca yer almadı ancak 2018 tarihi için öngörülen bitişi, bölgenin enerji panoramasını tamamen değiştirecek. Salı günü Kars ilinde yapılan törene Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azeri Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Gürcistan Devlet Başkanı Giorgi Margvelaşvili katıldı. Hepsi de söz konusu projenin bu ülkeler için arz ettiği bir sembol.

İki bin kilometre uzunluğunda olacak gaz boru hattı, Azerbaycan`da Hazar Denizi kıyılarındaki Şah Deniz II yataklarından, Gürcistan toprakları üzerinden Türkiye`ye kadar yıllık 16 milyar metreküp gazı taşımayı amaçlıyor. Türkiye bu gazdan altı milyar metreküp tedarik edecek, geri kalanı ise 2020 yılından itibaren Arnavutluk ve İtalya üzerinden Trans Adriyatik Doğal Gaz Boru Hattı Projesiyle (TAP) bağlandıktan sonra Avrupa`ya taşınacak.

Ayrıca kapasitesinin, 2023 yılı için 23 milyar metreküpten 2026 yılı için 31 milyar metreküpe kademeli olarak yükseltilmesi fikri var. Bu şekilde Avrupa Birliği (AB), Rusya`ya olan enerji bağımlılığını azaltabilecek. Yaklaşık 10 milyar dolara mal olacak proje özellikle, doğal gaz çıkarma ve gaz yataklarının profilini yükseltme aruzunda olan Azerbaycan tarafından teşvik edildi. Türk şirketi BOTAŞ`ın (yüzde 30) ve İngiliz şirketi BP`nin (yüzde 12) dâhil olduğu konsorsiyumun faaliyetlerinin yarısından fazlasına (yüzde 58) Azeri petrol şirketi SOCAR sahip.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Türkiye`yi, bölge için enerji dağıtım merkezi hâline getirmek istiyoruz. TANAP`ın, rotasına ve amaçlarına bağlı olarak özel bir önemi var ve bu projeye alternatif başka bir proje de yoktur.' dedi.

Bu sözler, geçen 1 Aralık`ta Rus Devlet Başkanı Vladimir Putin`in Türk yöneticiyle yaptığı ortak bir konferans sırasında, Karadeniz üzerinden Bulgaristan`a ve oradan da Avrupa pazarlarına 63 milyar metreküp gaz taşımayı amaçlayan diğer bir gaz boru hattı olan Güney Akım projesini hasıraltı yapmaya karar verdiğinden beri hiç olmadığı kadar çok açık söylenen sözler. Cumhurbaşkanı Erdoğan`ın çevresindeki diplomatik kaynaklara atıfta bulunan Türk basınının o günlerde yazdıklarına göre Putin, Türk Cumhurbaşkanı`na, Bulgar yetkililerin sürekli olarak engeller göstermesinden 'bıktığını' itiraf etti.

Avrasyalı iki lider, gayriresmî olarak 'Türk Akımı' şeklinde bilinen ve Türkiye ile Yunanistan üzerinden geçecek alternatif bir gaz boru hattı oluşturmak için temel kazma çalışmalarına başlamaya karar verdi. Bu hafta Ankara`yı ziyaret eden Avrupa Komisyonu Enerji Birliği Başkan Yardımcısı Maros Sefcovic`in belirttiği üzere bağımsız planlaması nedeniyle Avrupa`da belirgin alarma sebep olan bir proje bu.

Sefcovic, 'Avrupalı müşterilere büyük miktarlarda gaz sevkiyatı yapılması söz konusuysa AB ile Avrupa Komisyonu ile konuşulmadan bu gibi kararlar alınamaz.' dedi. Görünüşe göre kurum, mevzubahis gaz boru hattının şu anki Ukrayna yoluyla tedarik rotalarının değiştirilmesi ihtimalini endişe verici buluyor. Bu durum Moskova`ya, Avrupa`daki çıkarlarına zarar vermeden, isteyerek Kiev`i cezalandırmaya imkân tanıyacak. Bu proje, TANAP olayında görüldüğü gibi kesinleşirse Ankara, bölgesel önemini güçlendirirken kendi bağımlılığına derman olmayı mümkün kılan bir 'enerji koridoruna' dönüşme klasik planını sağlamlaştıracak. (İspanya, ABC - 19 Mart 2015)