Türkiye, Küresel Havacılık Merkezi Olabilir mi?

Thomas Billinghurst

Türkiye`de bir devrimin ilk emareleri yaşanıyor ama bu muhalif halkın karada yürüttüğü bir hareket değil. Devrim yerde değil, göklerde.

Türk havacılık sanayisi, uzmanlar tarafından önümüzdeki on yıl gözlerin üzerine çevrileceği bir endüstri olarak görülüyor. Bunun iyi bir sebebi var. Ulusal hava yolu şirketi Türk Hava Yolları uluslararası ağını dünyanın tüm hava yolu şirketlerinden daha hızlı genişletiyor.

İstanbul`da 2018`de inanılmaz gibi görünen, 150 milyon yolcu kapasiteli dünyanın en büyük havalimanı açılacak. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliğinin ağustos verilerine göre Türkiye yolcu sayısını bir yıl içinde yüzde 16,7 oranında arttırıp tüm Avrupalı rakiplerini geride bırakarak dünyada üçüncü oldu.

Tüm bunlar Türkiye`nin dünya havacılık sanayisini çoktan sarsmaya başladığının açık göstergeleri. Asıl sorun ne kadar ilerleyebileceği.

İngiltere merkezli Stratejik Havacılık Araştırmaları Merkezi uzmanlarından Saj Ahmad, Gulf News`e, 'British Airways, Air France-KLM ve Lufthansa`nın ne kadar yavaş büyüdüğü düşünüldüğünde Türkiye çoktan Avrupa`nın uzun menzilli uçuşlar gerçekleştiren en gözde hava yolu şirketi olmaya başladı bile.' şeklinde konuşuyor.

Avrupalı köklü hava yolu şirketleri avro bölgesindeki mali kriz, yüksek akaryakıt fiyatları ve Körfez şirketlerinin azılı rekabetinden zarar görürken, Türk şirketleri bu belirsizlik ortamında birden enerji ve hırslarıyla beliriverdi.

Türk Hava Yolları (THY) 2012 yıl sonu raporunda uçuşlarını yüzde 27, uluslararası yolcu sayısını da yüzde 46 artırmış görünüyor.

Pegasus Hava Yolları da çarpıcı ilerleme gösterdi. Türkiye`nin en hızlı büyüyen düşük ücretli hava yolu şirketi olan Pegasus (aynı zamanda ikinci en büyük şirket), geçen yıl aralık ayında 7,5 milyar dolarlık Airbus tipi 75 uçak siparişi vererek dikkatleri üzerine çekti.

THY`nin Genel Müdürü Temel Kotil, Oxford Business Groupa verdiği mülakatta, 'Taşımacılık pazarında büyük bir rekabet var ve İstanbul`da ideal bir merkez konumunda. İstanbul`dan diğer hava yolu şirketleriyle başka lokasyonlardan ulaşamayacağınız kadar sık uçuşlarla istenilen yere gidebilmek mümkün. Buradan Avrupa, Rus ve Körfez kentlerine ikiyle dört saat içerisinde ulaşabilirsiniz.' diye konuşuyor.

Kotil`in bu yaklaşımı Türkiye`nin en büyük hava yolu şirketini Körfezin üç devi (Emirates, Etihad ve Qatar Airways) ile doğrudan rekabete sokuyor. CAPA`nın (Asya Pasifik Havacılık Merkezi) bazı şaşırtıcı araştırmaları THY`nin dış pazarlarda gerçekten de Emirates`ten daha hızlı büyüdüğünü gösterse de İstanbul`un ikinci Dubai olma olasılığı acaba ne kadar gerçekçi?

Saj Ahmet, Türkiye çevresinde faaliyet gösteren hava yolu şirketleri düşünüldüğünde THY`nin diğer şirketlerden tamamen farklı bir hizmet sunamamasını bir gerçek olarak yorumluyor ve sözlerini şöyle sürdürüyor: 'Elbette muhteşem bir kabin hizmeti var ama diğer üç büyük Arap şirketinin de öyle. THY şu an için sadece en iyi yaptığı şeyi sürdürebilir; yani İstanbul üzerinden uçuşları artırıp yeni uzun menzilli uçak siparişleriyle daha fazla destinasyona uçuş gerçekleştirebilir.'

Uluslararası havacılık danışmanlık şirketi Ascend`in Başekonomisti Peter Morris, ülkedeki altyapı düşünüldüğünde Türkiye`nin küresel bir havacılık merkezi olma hedefine daha da ihtiyatla yaklaşılması gerektiğini düşünüyor ve bu konuda projeler olduğunu ancak henüz gerçeğe dönüştürülmediklerini belirtiyor.

Morris sözlerini şöyle sürdürüyor: 'Ancak Türkiye`de havacılık sektörünün gidişatını belirleyecek en büyük mesele AB üyeliğine kabul edilip edilmeyeceği. Kabul edilirse bu gerçekten büyük bir dönüm noktası olacaktır. Resmî olarak Avrupa çatısı altına giren Türkiye`yi daha olumlu bir gelecek bekleyecektir.' (Birleşik Arap Emirlikleri`nde yayınlanan Gulf News adlı Günlük Gazetenin İnternet Sayfası - 29 Ekim 2013)