Türkiye-Vatikan Gerilimi Ne Vaat Ediyor

Hayal Şahinoğlu

Papa Fransuva’nın, Aziz Petrus Bazilikası’nda düzenlenen 1915 yılı olaylarının yıl dönümüne ilişkin pazar ayininde, “Ermeni soykırımı”nı 20. yüzyılın ilk soykırımı olarak nitelendirmesi, Ankara ile ilişkilere büyük zarar verdi.

Türkiye hükûmeti, ilk adım olarak Vatikan’ın Ankara Büyükelçisi Antonio Lucibello’yu Dışişleri Bakanlığı’na çağırarak Papa’nın açıklamalarına kesinlikle yanıt verileceği mesajını verdi. Türkiye’nin Vatikan Büyükelçisi Mehmet Paçacı ise istişarelerde bulunmak üzere geri çağrıldı. Dışişleri Bakanlığından da konuyla ilgili olarak yanıt gecikmedi. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, Papa’nın geçen yılın kasım ayında Türkiye’ye yaptığı ziyaret sırasında yaptığı açıklamalarla son yaptığı sözde soykırım açıklamalarının çelişkili olduğu, her iki ülkenin iyi niyetli olduğunu ve halklar arasında uzlaşma sağlanması için taraflara yardım edilmesi gerektiğini söylediği hatırlatıldı. Ankara, son açıklamalarıyla Papa’nın söylediklerini geri aldığını düşünüyor.

Söz konusu durumla ilgili olarak Azerbaycan, konuya Dışişleri Bakanlığı düzeyinde tepki verdi. Peki, bundan sonra hangi adım atılacak? Azerbaycan, uluslararası arenalardaki mücadelesinde Türkiye’nin desteğini hep hissetmiştir. Vatikan ile Ankara arasında yaşananların sonucu ne olacak?

Siyaset bilimci Vefa Kuluzade, Türkiye ile Vatikan arasında yaşananların, siyasi açıdan önemli olsa da Türkiye’nin uluslararası imajını fazla zedelemediğini söyledi. Papa düzeyinde böyle bir adımın atılabileceğinin zaten beklenen bir durum olduğunu belirten Kuluzade “Sözde Ermeni soykırımının 100. yıl dönümüyle ilgili böyle bir hediye verilebilirdi. Daha da kötüsü, ABD yönetimi sözde soykırımı tanıyabilirdi. Sözde soykırımı ne ABD ne de diğer büyük Avrupa ülkeleri tanıdı ve bundan sonra da tanımaları imkânsız. Fakat Papa, Ermenilere bir jest yapmış oldu. Bu jest, şu anki durumda Ermenilerin Batı’ya meyletmesi için atılan bir adım. Şunu da göz önünde bulundurmak gerekir ki Ermenistan şu anda içinden çıkılmaz bir durumda. Rusya’nın pençesinden kurtulmaya çalışsa da başaramıyor. Bu nedenle Vatikan’ın adımının büyük bir trajedi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Türkiye’nin tutumu değişmedi ve bu tutum çok güçlü.” dedi.

Kuluzade’ye göre Papa’nın söz konusu adımı, ABD ve diğer önde gelen Batı ülkelerine, Ermenistan’ın soykırımın tanınması isteğine “hayır” cevabı verme imkânı sağlıyor. Azerbaycan’ın söz konusu durumla ilgili atacağı adımlara gelince Vefa Kuluzade, Bakü’nün artık bu konuda bir açıklama yaptığını ve bundan sonra yapacağı pek bir şey olmadığını vurgulayarak “Azerbaycan, yapabilse gider işgal altındaki toprakları geri alır. Ancak buna Rusya faktörü engel oluyor.” ifadelerini kullandı. (Azerbaycan, Azadlık - 15 Nisan 2015)