Türkler Gaz İndirimi Aldı

Yuri Barsukov

Gazprom, aylarca süren görüşmelerin ardından Rus doğal gazının üçte birini ithal eden Türk özel şirketlerine doğal gaz indirimi yapmayı kabul etti. Kommersant gazetesinin kaynakları, indirimin yılın ilk çeyreğinde yüzde 25 oranında olacağını, ikinci çeyreğinde ise bu orana yüzde 15’lik bir indirimin daha ekleneceğini ve mayıs ayında bin metreküp doğal gaz fiyatının 260 dolara kadar düşeceğini belirtti. Bu, Gazprom’un pazardaki payını korumasını sağlayacak. Ancak Gazprom ile BOTAŞ arasındaki görüşmeler hâlâ çıkmazda. Bu durum, “Türk Akımı” projesinin ilerleyip ilerlemeyeceği sorusunu gündeme getiriyor.

Kommersant gazetesinin elde ettiği verilere göre Türk özel şirketleri Enerco Enerji, Bosphorus Gas, Avrasya Gaz, Shell, Batı Hattı, Akfel Gas ve Kibar Enerji, gergin görüşmelerden sonra Gazprom’dan doğal gaz indirimi almayı başarabildi. Bundan önce şirketler, doğal gazı mevcut Avrupa pazarındaki fiyatları aşan 2014 yılının fiyatına yani bin metreküp doğal gazı 374 dolara alıyordu. Kommersant gazetesinin kaynakları, ilk çeyrekte her bin metreküp doğal gaz için verilen fiyatın 300 dolardan daha az olacağını ve ikinci çeyrekte bu fiyatın yaklaşık 260 dolara ineceğini kaydediyor. Yeni anlaşma, 1 Ocak`tan itibaren bütün yıl için yapılan ticareti kapsayacak ve böylece Gazprom ithalatçıların yaptığı ödemeleri geri vermek zorunda kalacak. Kommersant gazetesi, Gazprom’un toplam olarak 250-300 milyon doları iade edeceği yönünde değerlendirmede bulunuyor.

Türk özel şirketleri ile imzalanan anlaşmalar uyarınca yılda toplam 10 milyar metreküp doğal gaz Trans Balkan doğal gaz boru hattı üzerinden Türkiye’ye satılıyor. 2014 yılında Türkiye, 27,3 milyar metreküp doğal gaz satın aldı ancak bu miktarın büyük kısmını kamu şirketi BOTAŞ ithal etti. Gazprom ile BOTAŞ arasında Vladimir Putin’in “Türk Akımı” projesi çerçevesinde Türkiye’ye resmî olarak vadettiği doğal gaz indirimi konusunda görüşmeler yapılıyor. Önce özel şirketlerin, doğal gaz indirimini Gazprom ile BOTAŞ arasındaki görüşmeler bittikten sonra alacağı öngörülüyordu. Çünkü özel şirketlerin Türkiye’nin iç pazarında çalışabilmesi için onlara verilen doğal gaz fiyatının kamu şirketine önerilen fiyata göre daha ucuz olması gerekiyordu.

Gazrprom ve BOTAŞ üç ay süren görüşmeler sırasında indirim oranı konusunda uzlaşamaya varabildi ancak indirimin fiyat formülünün hangi değişkenine uygulanacağı konusunda uzlaşmaya varılamadı. Kommersant gazetesinin kaynakları, görüşmelerin 1,5 aydır çıkmazda olduğunu kaydediyor. BOTAŞ, bin metreküp doğal gaz için 370 dolar ödeyerek zarar görüyor. Avrupa pazarındaki fiyatlar ise BOTAŞ’ın aldığı fiyata göre 100 dolar daha ucuz. Türk lirasının yıl başından beri yüzde 14 oranında değer kaybetmesi, Türk tarafının durumunu daha da kötüleştiriyor. Ankara ise yaz aylarında yapılacak olan parlamento seçimlerinden önce tarifeleri yükseltmek istemiyor.

Ancak Gazprom, “Türk Akımı” doğal gaz boru hattının inşaatına en kısa zamanda başlamak istiyor çünkü Gazprom Varna’da inşaatın başlaması için 6 aydır bekleyen gemilerin orada durabilmesi için yüzlerce milyon avro ödüyor. Ayrıca Gazprom’un pazardaki payını da kaybetme riski var. Türkiye, şubat ayından beri Rus doğal gazından 50 dolar daha ucuz olan sıvılaştırılmış doğal gazı aktif bir şekilde satın alıyor. Nisan ayında Rusya’nın Türkiye’ye doğal gaz sevkiyatı geçen yıla göre yüzde 38 oranında düştü.

Aynı zamanda Ulusal Enerji Güvenliği Fonu Başkanı Aleksey Grivaç, bazı diplomatik sürtüşmelerin “Türk Akımı” projesinin Ankara için de kazançlı olduğu gerekçesini kaldırmadığını kaydediyor. Aleksey Grivaç, “İndirim konusundaki görüşmelerde yaşanan problemler, Türklerin doğal gaz boru hattı konusunda gereken adımları atmamasından ve hiçbir anlaşmayı imzalamamasından kaynaklanıyor.” dedi. Grivaç, Gazprom’un pazardaki payını kaybetmemek için özel ithalatçılara indirim sağladığını düşünüyor. (Rusya, Kommersant - 05 Mayıs 2015)