Ukrayna Gündemi... Enerji ve Kırım Tatarları

Orhan Coşkun

Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın bugün Kiev’de Ukraynalı mevkidaşıyla yapacağı görüşmede, enerji ilişkileri ve Kırım Tatarlarının akıbeti gündemin en üst sırasında yer alacak ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Moskova ile ilişkilerin gerilmesinden kaçınmaya çalışması nedeniyle somut anlaşmaların olması pek muhtemel değil.

Türklerin Moskova’nın bir yıl önce Ukrayna’dan ilhak ettiği Karadeniz yarımadası Kırım’daki Müslüman, Türkçe konuşan Tatar azınlıkla yakın akrabalık bağları mevcut. Cumhurbaşkanı Erdoğan sürekli istikrarsızlığın bölgesel yankılarının olabileceği uyarısında bulunuyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, muhabirlere, “Geçmişte kitlesel sürgünlere maruz kalmış bu kardeşlerimiz, uzun yıllar sonra vatanlarına dönebildi. Maalesef orada (son zamanlarda) yaşanan gelişmelerden çok ciddi bir şekilde etkileniyorlar.” dedi.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Petro Poroşenko ile toplantısı için ayrılmadan önce Cumhurbaşkanı Erdoğan, Tatar toplumunun liderlerine yönelik baskıyı “kabul edilemez” olarak nitelendirerek “Türkiye, kardeşlerimizin durumunu yakından takip ediyor.” dedi.

Ancak diğer yandan Türkiye, Rusya ile ticaret ilişkilerini derinleştirirken Moskova’yı açıktan eleştirme konusunda isteksiz. Cumhurbaşkanı Erdoğan bu hafta Rusya Devlet Başkanı Viladimir Putin ile telefonda konuşarak enerji anlaşmalarını ve Ukrayna krizini görüştü.

Ukrayna’yı baypas ederek Avrupa’ya gaz tedarik etmek isteyen Rusya’nın gaz ihracatçısı Gazprom ocakta, Türk-Yunan sınırı üzerinden bir deniz altı gaz boru hattı -resmî olmayan adıyla “Türk Akımı”- inşa etmeyi planladığını açıkladı.

Ukraynalı yetkililer, büyük ihtimalle Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Enerji Bakanı Taner Yıldız’dan ziyaretleri sırasında bu ilişkilerin Ukrayna’nın çıkarlarına zarar vermeyeceğine dönük teminatlar isteyecektir.

Üst düzey bir Türk yetkili, -Ankara’nın karşı çıktığı bir proje olan- Ukrayna’nın hâlâ Karadeniz kıyısında bir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisi inşa etmek istediğine dikkati çekerek “Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ziyareti sırasında en önemli konulardan birisi enerji olacak.” dedi.

Yetkili, “Türkiye hâlâ LNG tankerlerinin İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından geçmesine karşı çıkıyor. Ziyaret sırasında da bu duruş tekrar dile getirilecek.” dedi.

İkinci bir yetkili ise Türkiye’nin yeni ihracat pazarları aradığını ve Ukrayna ile ticaretin geliştirilmesine yönelik bir yol haritasının görüşüleceğini ancak somut duyuruların muhtemel olmadığını söyledi ve “Hiç kimse bu ziyarette Türkiye’den Rusya ile ilişkileri gerebilecek bir adım beklememeli.” dedi. (İngiliz REUTERS Ajansı - 20 Mart 2015)