Washington`da Diplomasi Krizi

Başkan Obama ve İsrail Başbakanı Netanyahu, İran’ın nükleer silah edinmesini önleme yöntemi üzerinde uzlaşamadı. Netanyahu, Obama’nın çözüm için uluslararası diplomasiye yönelmesine kuşkuyla bakıyor.

İran’la yeni uluslararası görüşmeler Şubat ayında başlayacak. Kongre liderlerininse sabrı taşmış durumda. Cumhuriyetçi Partili Temsilciler Meclisi Başkanı John Boehner’ın İsrail Başbakanı’nı çağırması çok kişiyi şaşırttı. Kongre’de bir konuşma yapacak olan Netanyahu, İran’ın nükleer programı ve radikal İslam’a değinecek.

John Boehner, “Beyaz Saray’a danışmadım. Kongre bu konuda kendi başına karar alabilir. Tüm dünyayı tehdit eden bir tehlike söz konusu. Başkan Birliğin Durumu konuşmasında bu tehdidi geçiştirmiş görünüyor” şeklinde konuştu.

Beyaz Saray Sözcüsü, İsrail’de Mart’ta yapılacak genel seçimler yüzünden Başkan Obama’nın Washington’da Netanyahu’yla görüşmeyeceğini açıkladı.

Temsilciler Meclisi’nin Demokrat Partili azınlık lideri Nancy Pelosi de Netanyahu’nun ziyaretinin zamanlamasını eleştirdi: “Netanyahu Kongre konuşmasını, İsrail’deki seçimlere iki hafta kala yapacak. Bence bu hiçbir ülke için iyi bir zamanlama olmazdı.”

Ancak Amerika Dışişleri Bakanı John Kerry, durumu sakinleştirme çabasına girdi: “Her zaman İsrail Başbakanı’nın Amerika’ya gelip konuşma yapmasından memnun oluruz. Elbette, daveti Temsilciler Meclisi başkanının kendisinden öğrenmemiz biraz tuhaf oldu. Öyle de olsa, herkes İran konusunun akıllarda olduğunun farkında.”

Nancy Pelosi, Başkan Obama’nın Tahran’ı nükleer silah üretmekten caydırmak için bir planı olduğunu, bundan dolayı da Kongre’nin İran’a yaptırım çağrısı yapacak oylamaları bekletmesi gerektiğini savundu: “Görüşmeler sonuç verir ya da vermez. Ama sırf Kongre gereksiz yere güç gösterisi yapacak diye bu görüşmelerin başarısızlığa uğramasına izin veremeyiz.”

Ama Pelosi’ye kendi partisinden Demokrat Senatör Robert Menendez’den destek gelmedi: “İran görüşmelerin başarısızlığa uğramasının sonuçları olacağını bilmek durumda. Bazılarımız bu sonuçların ek yaptırımlar olması gerektiğini düşünüyoruz.”

George Washington Üniversitesi’nden Steve Billet, Kongre’nin Amerikan dış politikasını şekillendirmede rolü olduğunu söylese de, mevcut diplomatik sürece müdahalesinin durumu karmaşık hale getirebileceği uyarısında bulunuyor: “Bütün bunların görüşmeler üzerindeki etkisi ne olur bilemem. Ama en azından bu gelişmeler, görüşmelere katılan kişiler açısından şaşkınlık verici. Eğer Kongre duruma bu kadar müdahil olursa, belirsizlik olasılığını arttırabilir.”

Avrupa Birliği’nin dış politikadan sorumlu yetkilisiyle, İngiltere ve Almanya’nın dışişleri bakanları, geçen hafta Washington Post gazetesinde ortak kaleme aldıkları yorumda, İran’a ek yaptırımların, çok kritik aşamada uluslararası çabaları tehlikeye atacağı uyarısında bulundu. Bakanlar, diplomasiye şans verilmesini istedi.