David O’Byrne
Türkiye ile Azerbaycan, Azeri devlet petrol firması olan SOCAR’ın Türkiye’nin Ege kıyısında bulunan Aliağa’da yıllık 10 milyon ton petrol rafine edecek bir tesisin kurulması için imzaladığı 3,29 milyar dolarlık kredi anlaşması ile ilişkilerini daha da pekiştirdi.
Anlaşma, Türkiye tarihinin en büyük ve en uzun süreli proje finansman kredisi anlaşması özelliğini taşıyor.
SOCAR hâlihazırda 800 milyon dolar yatırım yaptığı 5,59 milyar dolarlık projeye 2,4 milyar dolar daha katkıda bulunacak.
SOCAR Türkiye Ege Rafinerisi (STAR); İspanyol Tecnicas Reunidas, İtalyan Saipem, Güney Koreli GS Engineering & Construction ve Japon Itochu firmaları tarafından inşa edilecek.
Türkiye ile Azerbaycan arasında giderek artan yakın ekonomik ilişkilerin en son örneğini teşkil eden bu anlaşma, TPAO’nun Total’in Şah Deniz’indeki gaz rezervleri hisselerinin yüzde 10’unu, BOTAŞ’ın da Şah Denizi’nden Avrupa’ya gaz taşıyan Azeri-Türk Trans Anadolu Boru Hattı (TANAP) hisselerinin yüzde 30’unu satın almasından sadece bir hafta sonra imzalandı.
Cuma günü yapılan imza töreninde konuşan Türkiye Enerji Bakanı Taner Yıldız’a göre STAR anlaşmasıyla beraber her iki ülkenin gaz ve petrol alanında yaptığı yatırımın 2018’e kadar 45 milyar doları bulması bekleniyor.
Türk piyasasına yönelik faaliyet gösterecek olan söz konusu bu rafineri, Türkiye’nin enerji ithalatına olan bağımlılığının ve mevcut cari açığının azalmasına katkı sağlayabilir.
Türkiye’nin, Azerbaycan’ın esas ticaret ortağı olduğunun altını çizen Azerbaycan Kalkınma Bakanı Şahin Mustafayev ise 1000’den fazla Türk firmasının Azerbaycan’da aktif olarak çalıştığını ve bu sayının daha da artacağını belirtti.
İki ülke arasındaki ortaklık, Türkiye’nin Yunanistan sınırına kadar uzanan 2 bin kilometrelik TANAP gaz boru hattının tamamlanmasıyla daha da derinleşecek. Bu boru hattının yıllık kapasitesi 31 milyar kübik metre olacak. Yunanistan sınırından ise yıllık kapasitesi 20 milyar kübik metre olacak olan Trans Adriyatik Boru Hattı TAP projesine bağlanacak. TAP ile gaz Yunanistan ve Arnavutluk’tan sonra Adriyatik’ten geçerek İtalya’ya taşınacak.
Geçen hafta Total ve E.ON’un bu yatırım ortaklığından ayrılmayı düşündükleri şeklinde açıklamalar yapıldı. Bunların ayrılması BOTAŞ’ın ortaklığa dâhil olmasına yol açacaktır ki bu da Avrupa’da Türk-Azeri enerji ortaklığı daha da artacağı anlamına geliyor. (İngiltere merkezli Financial Times - 9 Haziran 2014)